Δευτέρα, 29 Μαΐου 2017

LOS DIEZ LUGARES DE KONSTANTINOS PALEOLOGOS (entrevista, El Día de León, 27 y 28 de mayo de 2017)


LOS DIEZ LUGARES DE KONSTANTINOS PALEOLOGOS | HISPANISTA, PROFESOR Y TRADUCTOR


Konstantinos Paleologos, sentado en una de las rotondas del Campus de Vegazana de la Universidad de León. / ANA M. DÍEZ
TRAS LOS PASOS DE  
JULIO LLAMAZARES


RAQUEL SANTAMARTA | LEÓN raquel.santamarta@eldialeon.es

1. Facultad de Filosofía y Letras de la ULE. Esta facultad, una de las más antiguas de la Universidad de León, ya es un punto de referencia para Konstantinos Paleologos, invitado al último Congreso Internacional de Ficción Criminal para hablar sobre ‘Julio Llamazares o la historia que se borró’, en su condición de traductor al griego moderno de la obra literaria del escritor leonés. «Me he sentido muy bien acogido en mi primera visita a esta ciudad, porque sólo había estado en la provincia», asegura este profesor de la Universidad Aristóteles de Salónica.  

2. Río Curueño. «Fue el primer lugar de esta provincia que yo conocí hace ya 20 años», avanza antes de hablar de una corriente de agua que inspiró El río del Olvido, un viaje a pie por la ribera del Curueño que Julio Llamazares realizó durante el verano del año 1981. «Cogí una tienda de campaña y decidí, junto a mi mujer, conocerlo durante cerca de dos semanas del mes de agosto», pone de relieve. «He vuelto más veces, porque sus pueblos fueron todo un descubrimiento», apostilla.

3. Pantano del Porma. El em-
30
FIN DE SEMANA 27 Y 28 DE MAYO DE 2017  EL DÍA DE LEÓN
león
FICHA



K. PALEOLOGOS |
PROFESOR Y TRADUCTOR
Konstantinos Paleologos (Atenas, 1963) es doctor en Filología Española por la Universidad de
Granada. Trabaja como profesor titular de Traductología en la Universidad Aristóteles de Salónica. Además de traducir del castellano, el catalán y el gallego al griego distintas obras, es un aficionado a la creación de microcuentos, en los que la concesión y la necesidad de involucrar al lector en tan solo unas pocas líneas juegan un papel muy importante.
UNA ESTUPENDA RELACIÓN.
Es su cuarta visita a León, una provincia a la que llegó atraído por la obra de Llamazares, con el que mantiene una estupenda relación desde su primera toma de contacto en el Café Gijón      de Madrid. «Fue la base de mi tesis doctoral: La lentitud de        la nieve», apunta.
balse del Porma -el tercero más grande de la provincia de León después del de Riaño, en el Esla, y Bárcena en el Sil- es un lugar para Konstantinos especial. Construido por el ingeniero y escritor madrileño Juan Benet, explica que «aunque a Julio le trae malos recuerdos porque nació en Vegamián, un pueblo desaparecido el 23 de junio del año 1969 bajo sus aguas, a mí me encanta». «No deja de ser un sitio maravilloso para visitar, a pesar de que sea traumático para la gente que perdió sus casas», remarca. Un drama que Llamazares relata en su novela Distintas formas de mirar el agua.
 4. La Mata de la Bérbula. El
primer verano que Konstantinos Paleologos pasó en la provincia de León, el de 1996, La Mata de la Bérbula se convirtió en el escenario de uno de sus primeros encuentros con Julio. «Él no sabía que yo estaba en León», precisa. Por aquel entonces, según recuerda,  había traducido al griego el cuento No se mueve ni una hoja. «Este pueblo, de donde procede la familia del escritor, le llamó la atención por ese punto de equilibrio de montaña y ribera que le llevó a sentir en sus propias carnes esa «absoluta tranquilidad» de la que habla.

5.       Subida a los Picos de Europa. «El trayecto me emociona», confiesa un griego que, inicialmente, pensaba que los Picos de Europa estaban en Asturias. «Es una experiencia magnífica que ya he vivido en dos ocasiones: en 1996 y en 2010», asegura. 

6.       Babia. Babia, un rincón aislado del mundo que muchos eligen con frecuencia para evadirse de la realidad, es para Konstantinos otro lugar clave de la provincia. «Conocía la expresión ‘Estar en Babia’, e incluso la utilizaba de vez en cuando, sin saber que existía», recono-
ce. «Me sorprendió mucho», apunta sobre una comarca del noroeste formada por pequeños pueblos de casonas de piedra y tejados de pizarra como Torre de Babia, Vega de Viejos y La Cueta, donde nace el río Sil. 

7. Olleros de Sabero. Olleros de Sabero, un poblado minero perdido entre montañas donde Julio Llamazares pasó casi toda su infancia, es «el sitio donde transcurre la tercera novela de Julio, Escenas de cine mudo». Y, como tal,
Konstantinos Paleologos quiso conocerlo antes de traducirla al griego. «Él describe un paisaje blanco
(nieve) y negro (carbón), aunque yo lo vi verde y marrón», bromea.

8. La Catedral de León. El fascinante gótico afrancesado de la Pulchra leonina ha cautivado a este profesor. «Después de pasar tantos años en Andalucía (ha vivido en Granada y Sevilla), piensas que lo has visto todo en monumentos; pero la Catedral de León es una auténtica maravilla», pone de relieve. «Es increíble cómo se sostiene este edificio», asegura sobre esta joya arquitectónica sin olvidar su conjunto de vidrieras. 

9.          Paisajes literarios. «León no sería nada para mí sin los paisajes descritos por Julio en su obra», afirma «inmensamente agradecido» por haber conocido esta provincia de su mano.

10.   «La casa de mis amigos». La casa de sus amigos, Marta y José Antonio, que tienen dos hijos (Juan y Carmen), es su hogar de acogida aquí. «Es mi familia leonesa», explica. Les conoció a través de Julio y, desde entonces, la relación ha florecido. «Ella ha traído a los chicos del instituto (La Palomera) a Grecia», concluye.

Πέμπτη, 25 Μαΐου 2017

Η ιστορία των βρώσιμων βιβλίων και άλλα διηγήματα από τις Εκδόσεις Γαβριηλίδης

Η ιστορία των βρώσιμων βιβλίων και άλλα διηγήματα    
μετάφραση : Παλαιολόγος Κωνσταντίνος
συγγραφέας : Ουμπίδια Αμπντόν
συγγραφέας : Σαμπέριο Γκιγιέρμο
συγγραφέας : Μπράις Ετσενίκε Αλφρέδο
συγγραφέας : Μοντερόσο Αουγούστο
σειρά: Αρθούρος

σελ. 160
διαστ. 12x17  


Τα τέσσερα διηγήματα που αποτελούν τούτη τη συλλογή είναι αυτοαναφορικά, ασχολούνται, δηλαδή, με το μεγαλείο και τις πικρίες της λογοτεχνικής γραφής, εμπλέκοντας, σε κάποια από αυτά, με τρόπο εμφανή ή συγκεκαλυμμένο, τον ίδιο τον συγγραφέα· είναι όμως, ταυτόχρονα, κατά τρόπο ανησυχητικό, φαύλοι κύκλοι: περιγράφουν καταστάσεις κατά τις οποίες η επίλυση ενός προβλήματος οδηγεί στη δημιουργία άλλου το οποίο με τη σειρά του μας οδηγεί, φευ, πάλι στο αρχικό. Ο αναγνώστης αισθάνεται (απειλητικά;) την αδυναμία των «ηρώων» να εξελιχθούν. Όλα έχουν (ξανα)γίνει, όλα μοιάζουν μάταια, όλα είναι αδιάκοπη επιστροφή σε μια αρχή που είναι… τέλος.    

Δευτέρα, 22 Μαΐου 2017

Julio Llamazares, 40 años de literatura

Julio Llamazares nació en 1955 en Vegamián, un pueblo ganadero de la provincia de León donde su padre trabajaba de maestro. Su familia, dos años después, al igual que el resto de los habitantes del pueblo, se vio obligada a mudarse a causa de la inminente construcción de un pantano, el del Porma, hoy, oficialmente, Embalse Juan Benet, en la zona (Vegamián, desde 1968, descansa sumergido en las aguas de dicho embalse). La familia, se trasladó, en 1957, a Olleros de Sabero, un pueblo minero de León, que por aquella época empezaba su despegue económico coincidiendo con el auge de las minas de carbón. Precisamente Olleros fue el escenario de la tercera novela de Llamazares, Escenas de cine mudo, editada en 1994.
          Llamazares, vivió en Olleros hasta 1967, año en el que, a los 12 años, se fue a seguir sus estudios a Madrid, a un colegio de Franciscanos Capuchinos. Esta etapa dura cuatro años y, en 1971, a los 16 años, se instala en León para estudiar el curso anterior al ingreso a la Universidad. Al final, accede a la carrera de Derecho, y cursa los primeros años en León y, luego, los dos últimos, en Oviedo y Gijón donde pasó tres años de su vida.
          A mediados de la década de los ’70 inició su colaboración con la Radio Popular de León. En aquel ámbito surgió, en 1975, el grupo literario «Barro» (Mercedes Castro, Manuel Arias, José Carlón, Miguel Escanciano y otros) que en 1976 edita Barro. Poesía, un volumen en el cual se incluyen poemas de Llamazares. En ese mismo año, 1976, Llamazares obtuvo, también, el premio Nacional de Poesía Universitaria. Del grupo «Barro», de algunos de sus componentes al menos, surgieron al año siguiente los Cuadernos Leoneses de Poesía (Llamazares, Carlón, Escanciano y otros) que según Víctor García de la Concha, y a pesar de la corta vida de la revista (siete números publicados entre noviembre-diciembre de 1977 y septiembre-octubre de 1979), «sirvieron de palestra a las voces más auténticas de la joven poesía leonesa». Fruto de aquella época, primavera de 1978, es su primer libro de poesía, La lentitud de los bueyes, que obtuvo el premio «Antonio González de Lama» de 1978 y que fue editado al año siguiente, 1979. A finales de 1978, vuelve a instalarse en León y a colaborar con periódicos locales. En enero de 1981 se instala definitivamente en Madrid.
          En la capital, empezó a colaborar con varios periódicos y revistas (Diario 16, El Urogallo y otros) y termina su libro El entierro de Genarín, un evangelio negro sobre la procesión que se celebra en León cada Jueves Santo, en memoria de un esperpéntico personaje local. Al año siguiente, aparece su segundo libro de poesía titulado Memoria de la nieve, galardonado con el premio «Jorge Guillén» de 1982. Por aquella época solicita y obtiene la Ayuda a la Creación Literaria que concedía el Ministerio de Cultura a jóvenes escritores. Producto de aquella ayuda económica, (y de su inspiración, claro), fue su primera novela, Luna de lobos, que la terminó en 1984. Mientras tanto, seguía cosechando premios; el premio «Numancia» de periodismo de 1983 y el premio «Ícaro» de literatura del mismo año.
          En 1983, empieza su andadura como guionista cinematográfico. Eso ocurrió cuando el director José María Martín Sarmiento le pidió (como a otros cuatro escritores leoneses) un relato para su película El Filandón (filme que se estrenó en 1984 y en el cual Llamazares hace, también, su aparición como actor). Llamazares aportó un guión, titulado, al igual que el poema en el que se inspiró, «Retrato de bañista»[1]. A finales de 1984, colaboró en el programa «Tiempos Modernos» de la segunda cadena de TVE, un programa de contenido cultural dirigido por Miguel Rubio. 
          En marzo de 1985, Seix Barral edita Luna de lobos. En el otoño de 1986, empieza su colaboración con el diario El País por mediación del por aquel entonces director de la editorial Alfaguara, Juan Cruz. En 1985, y en colaboración con el director Julio Sánchez Valdés, escribe un guión cinematográfico basado en Luna de lobos. La película, bajo el mismo título, se estrena en 1987. Su segunda novela, La lluvia amarilla, aparece en 1988 y dos años más tarde sale El río del olvido, un libro basado en las notas de un viaje que el escritor había realizado por los pueblos de la comarca leonesa del río Curueño en 1981. En octubre de 1991, se edita En Babia, un libro que reúne los principales reportajes y artículos de opinión y de viajes de Llamazares que habían aparecido previamente en El País, El Urogallo y otrοs medios. En 1994, ve la luz Escenas de cine mudo su tercera novela y el mismo año escribe, junto con el director Felipe Vega, el guión de la película El techo del mundo cuyo estreno se produjo a finales de 1995.
           Hemos llegado, pues, a 1995, año en el que Llamazares publica tres libros. El primero, salió en marzo y se trata del ya mencionado Retrato del bañista, el poema-guión que el escritor leonés había escrito para la película El Filandón de Martín Sarmiento. El segundo se presentó en mayo, bajo el título Nadie escucha, y es la segunda entrega de artículos periodísticos del autor; por último, a finales de octubre, llegó a las librerías En mitad de ninguna parte, un libro recopilatorio de los cuentos del escritor leonés que como él mismo confiesa en el prólogo del libro, casi todos habían sido escritos por encargo, (pág. 13).
          En 1998, Llamazares publica dos libros, la colección de relatos Tres historias verdaderas y Trás-os-montes, el relato de un viaje por la homónima región montañesa de Portugal. Al año siguiente, 1999, el escritor leonés colabora como guionista con la directora Iciar Bollain en la realización de la película Flores de otro mundo (el guión se edita por la editorial madrileña Páginas de Espuma en 2000). De 1999 es también otro relato de viaje del autor, titulado Cuaderno del Duero.
          Tras un prolongado «silencio» de casi seis años, Llamazares se estrena en el siglo xxi con su novela El cielo de Madrid (la primera suya que no está ambientada en un paisaje rural). La siguen dos recopilaciones de artículos de prensa, esto es, Modernos y elegantes, en 2006, y Entre perro y lobo, en 2008. Ese mismo año, ve la luz el primer tomo de su proyecto más ambicioso: Las rosas de piedra, un viaje en el tiempo y en la geografía por todas las catedrales de España[2].   
          En 2009, veintisiete años más tarde de la aparición de su anterior poemario, Llamazares edita un libro de poesía, es decir, Versos y ortigas. En él, se reúnen sus tres títulos fundamentales, La lentitud de los bueyes, Memoria de la nieve y Retrato de bañista, y se añaden dos nuevos grupos de poemas: uno anterior, «Los inicios», que recoge los escritos entre 1973 y 1978, y οtro posterior, «Las ortigas» (1984-2008).
          Υa en la presente década, Llamazares ha publicado cinco libros más: una recopilación de relatos, Tanta pasión para nada (2011); dos relatos de viajes, Atlas de la España imaginaria (2015), un atlas nada imaginario en el que se siguen las huellas de la toponimia de algunos de los refranes más famosos de la lengua española, y El viaje de Don Quijote (2016), una serie de artículos que el autor publicó en El País y en los que se reproduce la ruta del famoso hidalgo por la Mancha que realizó Azorín en 1905; y dos novelas, Las lágrimas de San Lorenzo, en 2013, y Distintas formas de mirar el agua (su «reencuentro» con las montañas leonesas) en 2015, finalistas ambas del Premio de la Crítica de Castilla y León.  

Fragmento de la conferencia que, bajo el título "Julio Llamazares o La historia que se borró", pronunció Konstantinos Paleologos en el marco del V Congreso Internacional de Ficción Criminal: Crímenes contra la humanidad en la literatura y el cine que se celebró en León del 17 al 19 de mayo de 2017.




[1] Fragmentos de este poema, fruto de una visita del autor a las ruinas de su pueblo que habían emergido gracias a un momentáneo vaciado del pantano y que terminó convertido en guión cinematográfico, aparecieron en la revista albaceteña Barcarola, y más concretamente en los números 15 (marzo de 1984) y 19 (diciembre de 1985).
[2] Actualmente el autor está ultimando la edición del segundo, y último, tomo.

Παρασκευή, 19 Μαΐου 2017

6η Συνάντηση Ελληνόφωνων Μεταφρασεολόγων - 25, 26 και 27 Μαΐου 2017

Ο Τομέας Μετάφρασης του Τμήματος Γαλλικής Γλώσσας και Φιλολογίας του Α.Π.Θ. σας προσκαλούν στην 6η Συνάντηση Ελληνόφωνων Μεταφρασεολόγων που θα πραγματοποιηθεί στις 25, 26 και 27 Μαΐου 2017, στο Κέντρο Διάδοσης Αποτελεσμάτων του Α.Π.Θ.
Έχοντας ήδη λειτουργήσει ως τόπος γόνιμων συγκλίσεων και αντιπαραθέσεων, η συνάντηση επιδιώκει να συγκεντρώσει και πάλι τους/τις ερευνητές/τριες που δραστηριοποιούνται στο επιστημονικό πεδίο της Μεταφρασεολογίας, με σκοπό την περαιτέρω προώθηση της έρευνας στον ελληνόφωνο χώρο, ο οποίος αναπτύσσεται με γοργούς ρυθμούς.
Στο επίκεντρο της Συνάντησης βρίσκονται όλες οι σύγχρονες εξελίξεις στον χώρο της μετάφρασης και της μεταφρασεολογίας και οι ανακοινώσεις, μεταξύ άλλων, πραγματεύονται τη λογοτεχνική και την ειδική μετάφραση, τη μετάφραση των πολυτροπικών κειμένων, τη διασημειωτική μετάφραση, τις μεταφραστικές τεχνολογίες, τη διδακτική της μετάφρασης.
Στην 6η Συνάντηση Ελληνόφωνων Μεταφρασεολόγων εγκαινιάζεται η πρακτική των κεντρικών ομιλητών, από ελληνόφωνα και ξενόγλωσσα πανεπιστήμια.

Προσκεκλημένοι ομιλητές για την 6η Συνάντηση είναι οι:
Γιώργος Φλώρος, Αναπληρωτής καθηγητής του Πανεπιστημίου Κύπρου
Federico Zanettin, Αναπληρωτής καθηγητής στο Πανεπιστήμιο της Perugia




Τρίτη, 16 Μαΐου 2017

Taller de traducción literaria en Salónica

Η Ελληνοϊσπανική Ένωση Γλώσσας και Πολιτισμού σε συνεργασία με το Τμήμα Ιταλικής Γλώσσας και Φιλολογίας του ΑΠΘ, οργανώνει για τρίτη συνεχή χρονιά το εργαστήριο λογοτεχνικής μετάφρασης, από τα ισπανικά στα ελληνικά, για τα μέλη του Συλλόγου. Το εργαστήρι θα διεξαχθεί την Τετάρτη 7 Ιουνίου, από τις 17.00 έως και τις 21.00 στους χώρους του Τμήματος Ιταλικής Γλώσσας και Φιλολογίας του ΑΠΘ. Το εργαστήριο θα συντονίσει ο μεταφραστής - μεταφρασεολόγος Κωνσταντίνος Παλαιολόγος, Αναπληρωτής Καθηγητής ΑΠΘ. Στο εργαστήριο θα μπορέσουν να συμμετάσχουν έως και οκτώ άτομα, γι' αυτόν τον λόγο θα τηρηθεί απόλυτη σειρά προτεραιότητας. Τα μέλη που θα συμμετάσχουν θα πρέπει να έχουν καταβάλει την συνδρομή για το έτος 2017 και θα πρέπει να διαθέτουν πολύ καλή γνώση της Ισπανικής. Θα δοθεί προτεραιότητα συμμετοχής σε μέλη που δεν παρακολούθησαν το εργαστήριο τις προηγούμενες χρονιές. Οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να δηλώνουν συμμετοχή μέχρι και τις 30 Μαΐου, αποστέλλοντας την εκδήλωση ενδιαφέροντός τους στο ηλεκτρονικό ταχυδρομείο του Συλλόγου: uhispanohelena@gmail.com


Queridos miembros,
La Asociación Hispanohelena de Lengua y Cultura en colaboración con el Departamento de Lengua y Filología Italianas de la Universidad Aristóteles de Tesalónica, organiza por tercer año consecutivo el taller de traducción literaria, del español al griego. Las fecha en la que se celebrará dicho taller es el miércoles 7 de junio, desde las 17.00h hasta las 21.00h en las instalaciones del Departamento de Lengua y Filología Italianas. El taller será coordinado por el traductor - traductólogo Don Konstantinos Paleologos, Profesor Titular de la Universidad Aristóteles de Tesalónica. En el taller podrán participar hasta ocho personas, por lo cual se mantendrá absoluto orden de preferencia. Los socios que participarán tendrán que haber abonado la cuota de la Asociación para el año 2017 y tener muy buen conocimiento de la lengua española. Se dará preferencia a los socios que no participaron en los dos talleres anteriores. Los interesados pueden apuntarse hasta el día 30 de mayo, enviando un correo electónico con sus datos personales a la dirección de la Asociación: uhispanohelena@gmail.com 

Un cordial saludo / Με εκτίμηση

La Junta Directiva / Το Διοικητικό Συμβούλιο  

Unión Hispano-Helena de Lengua y Cultura 
(Ισπανο- ελληνική Ένωση Γλώσσας και Πολιτισμού)
Monastiríou 85, 54627 Salónica
Μοναστηρίου 85, 54627 Θεσσαλονίκη

Σάββατο, 13 Μαΐου 2017

Μεταφράζοντας στα ελληνικά τους Trabajadores del frío του Ramiro Quintana, από τη Ρομίνα Κηπουρίδου

Ο Ραμίρο Κιντάνα είναι ένας σύγχρονος και νέος συγγραφέας, γεννημένος το 1983 στο Μπουένος Άιρες και είχα τη χαρά να μεταφράσω το τρίτο κατά σειρά βιβλίο του, και το πρώτο που μεταφράστηκε στα ελληνικά, τους Εργάτες του Κρύου.
Πριν προχωρήσω και αναφερθώ στη μεταφραστική διαδικασία, θα ήθελα να πω δύο λόγια για το βιβλίο.
Ο Κιντάνα μπορεί να είναι νέος έχει ωστόσο χαρακτηριστεί και κλασικός, ως προς το ύφος του, από ομότεχνούς του και κριτικούς οι οποίοι έχουν παρομοιάσει τη συγκεκριμένη νουβέλα με ένα μπαρόκ ταξίδι στο Χρυσό Αιώνα της Ισπανίας και, αν και πεζογράφημα, την έχουν χαρακτηρίσει ως ένα μακροσκελές ποίημα που με τις υφολογικές επιλογές του θυμίζει ορισμένες φορές τη λυρικότητα και την αριστοκρατικότητα του Luis de Góngora, χωρίς παρόλα αυτά να μπορεί να ενταχθεί σε κάποιο λογοτεχνικό κανόνα.
Οι Εργάτες του Κρύου είναι μια νουβέλα που ανατρέπει αρκετά από τα κλασικά χαρακτηριστικά γνωρίσματα ενός πεζογραφήματος όσον αφορά τους χαρακτήρες, την πλοκή, τη γραμμικότητα της αφήγησης. Η αφήγηση ξεκινάει σε ένα χειμωνιάτικο τοπίο της αργεντινής υπαίθρου, όπου ξαφνικά ένα βράδυ χάνονται όλα τα πρόβατα ενός χωριού, πλην ενός, και αρχίζει η αναζήτησή τους, ενώ στη συνέχεια ο αφηγητής αφήνει κατά διαστήματα αυτή την αναζήτηση παρουσιάζοντας επεισοδιακές ιστορίες από τις ζωές των χωρικών. Αυτό ενδεχομένως να δίνει αρχικά  την εντύπωση στον αναγνώστη ότι διαβάζει διαφορετικές ιστορίες ακολουθώντας απλά τον ειρμό του συγγραφέα, δεν είναι όμως έτσι και σταδιακά όλες αυτές οι ιστορίες δένουν μεταξύ τους δημιουργώντας μία εικόνα, πολυδιάστατη μεν, αλλά ενιαία.
Εκτός όμως από την αναζήτηση αυτή των ηρώων υπάρχει και μια άλλη γλωσσολογική αναζήτηση, μια διαρκής αναζήτηση του συγγραφέα των ορίων της γλώσσας, μια περιέργεια για το μέχρι πού μπορούν να φτάσουν. Οι λέξεις που χρησιμοποιεί βρίσκονται, κατά τον Martín Kohan, επίσης αργεντινό συγγραφέα και καθηγητή θεωρίας της λογοτεχνίας, στο όριο της ισπανικής γλώσσας και σε σχεδόν ανεξερεύνητες περιοχές χωρίς ωστόσο η εξωτική αυτή σπανιότητα να οδηγεί σε ασυναρτησίες.
Ένα άλλο χαρακτηριστικό της γραφής του είναι το χιούμορ που ξεπροβάλλει μέσα από τις λέξεις και η σαρκαστική του διάθεση μαζί με μία λεπτή, αριστοκρατική ειρωνεία. Επιπλέον ο Κιντάνα δε διστάζει και να αυτοσαρκαστεί, φροντίζει να απομυθοποιεί τη διαδικασία της αφήγησης και παρεμβαίνει σε αρκετά σημεία για να σχολιάσει όχι μόνο τα γεγονότα αλλά και τον εαυτό του και τον τρόπο με τον οποίο με τα αφηγείται.
Πρόκειται για έναν συγγραφέα που, όπως έχει πει, γράφει για να ξεφύγει από αυτό που κατανοεί. Που δεν τον ενδιαφέρει η εμπορικότητα αλλά η συγγραφή καθαυτή. Κι ενώ έχει να αναμετρηθεί με όλη την παράδοση της αργεντινής λογοτεχνίας, τελικά κατορθώνει να ξεχωρίσει και να αφήσει το δικό του αποτύπωμα καινοτομώντας και ανοίγοντας νέους δρόμους απόλαυσης για τον αναγνώστη.
Σχετικά με το κομμάτι της μετάφρασης αυτής της νουβέλας, είναι όπως ειπώθηκε και πριν μία ατομική μετάφραση επομένως η διαδικασία ήταν προσαρμοσμένη αποκλειστικά σε δικές μου επιλογές και προτιμήσεις. Όταν λοιπόν πρόκειται για ένα λογοτεχνικό κείμενο, αυτό που κάνω είναι να το μεταφράζω παράλληλα με την πρώτη ανάγνωση. Κι αυτό επειδή δεν θέλω να γνωρίζω τη συνέχεια, αν φυσικά δεν έχει τύχει να το έχω διαβάζω από πριν,  κι επειδή θέλω να διαβάσω και να βιώσω αρχικά το κείμενο ως αναγνώστης χωρίς να χάσω κάποια ενδεχόμενη αίσθηση της έκπληξης και καθώς μπορεί, ακούσια, να με επηρεάσει στις μεταφραστικές επιλογές μου. Η πρώτη μετάφραση που θα κάνω θα είναι πολύ προσεκτική, καθώς μελετώ, εξονυχιστικά θα έλεγα, όσες εναλλακτικές έχω ενώ δεν είμαι για τίποτα σίγουρη και παρατηρώντας το ύφος και το λεξιλόγιο του Ραμίρο Κιντάνα, έγινα λίγο επιφυλακτική και υποψιασμένη  ερευνώντας ακόμα και πράγματα για τα οποία υπό άλλες συνθήκες θα μπορούσα να είμαι σίγουρη και μην έχω καμία αμφιβολία.
Υπάρχουν βέβαια και οι περιπτώσεις όπου μπορείς να κολλήσεις σε κάτι ή να προκύψει κάποια δυσκολία. Σε κάποια σπάνια περίπτωση που θα τύχει να μην μπορώ να βρω κάτι, ίσως επειδή πρόκειται για κάποιον ιδιωματισμό που δεν υπάρχει πουθενά καταγεγραμμένος, κάτι που δεν είναι απίθανο να συμβεί με την ισπανική γλώσσα που ομιλείται σε τόσες πολλές χώρες, αυτό που κάνω είναι να απευθύνομαι σε φυσικούς ομιλητές της γλώσσας. Αυτό βέβαια δε σημαίνει ότι είναι απίθανο η απάντησή τους να είναι «δεν καταλαβαίνω», «δεν το έχω ξανασυναντήσει/ξανακούσει ποτέ» κ.λπ., συνοδευόμενη και από βλέμμα απορίας.
Ένα άλλο χαρακτηριστικό της νουβέλας αυτής που έπρεπε να ληφθεί υπόψη κατά τη μετάφραση, ήταν το, ιδιόρρυθμο θα μπορούσα να πω, συντακτικό της. Κι αυτό επειδή υπήρχαν μακροσκελέστατοι περίοδοι αποτελούμενοι από πολλές προτάσεις, κύριες και δευτερεύουσες, άλλες παρενθετικές, άλλες ανάμεσα σε παύλες, γενικά ο Ραμίρο Κιντάνα κάνει μια κατάχρηση, θα μπορούσα να πω, των σημείων στίξης, κι αυτό έχει σαν αποτέλεσμα ορισμένες φορές, οι κύριοι όροι μιας πρότασης Υ-Ρ-Α, να απέχουν αρκετά μεταξύ τους, ίσως και μισή σελίδα, ενώ παρεμβάλλονται ενδιάμεσα άλλες προτάσεις με εξίσου μεγάλη απόσταση ανάμεσα στους όρους τους.  Προς αποφυγή ενδεχόμενων λαθών, κατέφυγα σε μια πλήρη συντακτική ανάλυση των προτάσεων αυτών προτού τις μεταφράσω. Η σύνταξη ωστόσο και οι επιλογές του συγγραφέα σε αυτό τον τομέα ήταν κάτι που διατήρησα και δεν προσπάθησα να το κάνω ευκολότερο για τον αναγνώστη παρά μόνο να βεβαιωθώ ότι με τις επιλογές μου το κείμενο ρέει όπως πρέπει, δηλαδή όπως και στο πρωτότυπο.
Ολοκληρώνοντας τη μετάφραση κι έχοντας φτάσει σε σημείο που έχω κάνει αρκετές αλλαγές κι έχω διαβάσει αρκετές φορές και το πρωτότυπο κείμενο και το μετάφρασμα, αυτό που θέλω είναι να βεβαιωθώ ότι η φωνή του συγγραφέα είναι η ίδια και στα δύο, όπως και το ύφος του, υπάρχει, αν όχι το ίδιο, το ισοδύναμο λεξιλόγιο, η δόση χιούμορ και ειρωνείας κ.λπ. ακόμα και αν δεν βρίσκονται πάντα στα ίδια σημεία των κειμένων.
Γενικά θεωρώ ότι μία μετάφραση, δεν τελειώνει και δεν ολοκληρώνεται ποτέ. Πάντοτε θα υπάρχει κάτι που ο μεταφραστής νομίζει ότι θα μπορούσε να κάνει καλύτερα, μια λέξη που άκουσε κάποια τυχαία στιγμή θα τη θεωρήσει καλύτερη από την επιλογή που έκανε αλλά ήταν κάτι που δεν σκέφτηκε εκείνη τη στιγμή. Γι’ αυτό και νομίζω ότι η μετάφραση δεν τελειώνει απλά εγκαταλείπεται από το μεταφραστή. Την αφήνει στα χέρια του επιμελητή ή του εκδότη ώστε να ακολουθήσει το δικό της δρόμο και να φτάσει στον αναγνώστη.





Ο Ραμίρο Κιντάνα γεννήθηκε στο Μπουένος Άιρες το 1983 και έγραψε τους Εργάτες του κρύου το 2010. "Γράφω για να διαφύγω από όλα όσα καταλαβαίνω", είναι το μότο του.

Η Ρομίνα Κηπουρίδου είναι Υποψήφια Διδάκτωρ του Τμήματος Ιταλικής Γλώσσας και Φιλολογίας του ΑΠΘ και μεταφράστρια.

Τετάρτη, 10 Μαΐου 2017

Andonis Zervas: En el pozo antiguo

Se había acostumbrado a coger sus cosas y marcharse (con maleta ajena). Se había acostumbrado a volver después de haber devuelto previamente las llaves que pedía siempre con el apasionado sueño de la convivencia pacífica. Se había acostumbrado a llamar a posteriori e implorar, enfurecerse con sus súplicas, insultar arrepentida y, al final, callarse con sus pastillas. Nunca lloraba, nunca.
Era una chica guapa, sin ninguna gracia particular y casi sin gusto para con las modas más provocativas pero con sensualidad irrefrenable y una increíble libertad que transformaba la cosa en organismo vivo y el organismo vivo en cosa. Se sabía de memoria todas las canciones, populares, de autor y extranjeras. Pero le había dado por las letras y creía que el espíritu es flores, colores y comunicación.
Su mirada no dejaba de ser oscura, incluso en sus grandes dichas. Era su pozo, decía. Se caía dentro y tenías que precipitarte para sacarla. Tenías que sujetarla siempre para que no se volviera a precipitar. Mientras la mantuvieras fuera, daba gran placer. Fiel como hija adoptiva de otra época, la cara ropa interior no le aportaba nada. Tenía la línea de una yegua bien cuidada. Y su mente estaba siempre puesta en el pueblo donde se había criado entre montañas sobresalientes, con un río ancho, de donde todos querían irse para regresar ricos.
Era especial, como todas las paradojas que nacen de los matrimonios de la pasión y de la banalidad, sobre las cuales cuanto más hablas, más paradójicas se vuelven.

Fuente: Primera publicación blog Planodion-Historias Bonsái, 25 de agosto de 2016

Andonis Zervas (El Pireo, 1953). Es poeta, ensayista, traductor. Su ultimo libro Διάλογοι με τον Αρχίλοχο (2016).

La traducción colectiva es producto de las clases de Lengua Española que imparte Konstantinos Paleologos en el Centro [Διδασκαλείο] de Lenguas Extranjeras de la Universidad de Atenas. Tradujeron los estudiantes Panayota Bugá, Dionisía Nikolopulu, Leonidas Ikonomu, Zoe Tsianava.

Revisión: Eduardo Lucena.


Κυριακή, 7 Μαΐου 2017

Όψεις της αργεντινής λογοτεχνίας στα ελληνικά

2o ΦΕΣΤΙΒΑΛ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗΣ
στη 14η Διεθνή Έκθεση Βιβλίου Θεσσαλονίκης

ΠΕΜΠΤΗ, 11 ΜΑΪΟΥ, 18.00 -19.00, Αίθουσα ΒΑΒΕΛ / Περίπτερο 15

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΩΝ

Όψεις της αργεντινής λογοτεχνίας στα ελληνικά
Με αφορμή τις εκδόσεις Οι εργάτες του κρύου του Ραμίρο Κιντάνα (μετάφραση Ρομίνα Κηπουρίδου) και Είκοσι ποιήματα για να διαβαστούν στο τραμ του Ολιβέριο Χιρόντο (μετάφραση συλλογική, επιμέλεια Κωνσταντίνος Παλαιολόγος), Εκδόσεις Σαιξπηρικόν.

ΟΜΙΛΗΤEΣ: Γιώργος Αλισάνογλου, εκδότης· Ρομίνα Κηπουρίδου, υποψήφια διδάκτορας, μεταφράστρια· Σοφία Φερτάκη, φιλόλογος, μεταφράστρια· Σωτηρία Καλασαρίδου, διδάκτωρ διδακτικής της λογοτεχνίας-ΑΠΘ, κριτικός λογοτεχνίας. ΣΥΝΤΟΝΙΣΜOΣ: Κωνσταντίνος Παλαιολόγος, αναπληρωτής καθηγητής εφαρμοσμένης μεταφρασεολογίας, Τμήμα Ιταλικής Γλώσσας και Φιλολογίας ΑΠΘ, μεταφραστής.


ΟΡΓAΝΩΣΗ: ΑΠΘ / ΦΕΣΤΙΒΑΛ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗΣ

Πέμπτη, 4 Μαΐου 2017

Un poema de Mercedes Cebrián / Ένα ποίημα της Μερθέδες Θεμπριάν

Microbiología de las pilas de agua bendita
de Mercedes Cebrián

El agua que aquel cura bendijo no sana las heridas
del soldado sino que las gangrena. La madre
va a diario al hospital y rocía a su hijo lacerado
con gotitas de un agua donde los feligreses
han metido las manos después de trabajar entre semana,
o los domingos tras leer el periódico.
El microscopio y el milagro no son compatibles. La microbiología
suele tener la última palabra,
el Policlínico Gemelli es el lugar idóneo para restablecerse.
Si fallasen los desfibriladores
habría que recurrir entonces al milagro. No se fuerza
el milagro: se concede, viene si le apetece,
si el sujeto merece que se actúe sobre él.
¿Milagro o cataclismo?, difícil distinguir
entre los dos. Ambos son azarosos: agazapados tras la puerta
seguimos esperándolos, pendientes del menor atisbo
de su estruendo.





Μικροβιολογία καθαγιασμένου ύδατος

της Μερθέδες Θεμπριάν

Το νερό που εκείνος ο ιερέας ευλόγησε δεν θεραπεύει τις πληγές
του στρατιώτη μα τις μολύνει. Η μάνα
πάει κάθε μέρα στο νοσοκομείο και ραίνει τον πληγωμένο γιο της
με σταγόνες νερό στο οποίο οι πιστοί
έχουν βουτήξει τα χέρια τους τις καθημερινές μετά τη δουλειά,
ή τις Κυριακές μετά από την ανάγνωση της εφημερίδας.
Το μικροσκόπιο και το θαύμα δεν είναι συμβατά. Η μικροβιολογία
έχει συνήθως τον τελευταίο λόγο·
η Πολυκλινική Τζεμέλι είναι το ιδανικό μέρος για ανάρρωση.
Αν αποτύχουν οι απινιδωτές
θα πρέπει να καταφύγουμε στο θαύμα. Το θαύμα δεν
εξαναγκάζεται: απονέμεται, έρχεται αν το θελήσει,
αν ο αποδέκτης του το αξίζει.
Θαύμα ή θεομηνία; δύσκολο να τα ξεχωρίσει κανείς.
Και τα δύο παράτολμα: λουφάζοντας πίσω από την πόρτα,
συνεχίζουμε να τα περιμένουμε, αγωνιώντας για το παραμικρό σημάδι
του θορύβου τους.

Η Μερθέδες Θεμπριάν (Μαδρίτη, 1971) είναι συγγραφέας και μεταφράστρια.


Η συλλογική μετάφραση και επιμέλεια είναι προϊόν του μαθήματος «Μετάφραση από τα Ισπανικά στα Ελληνικά» που διδάσκει ο Κωνσταντίνος Παλαιολόγος στο πλαίσιο του Διατμηματικού Προγράμματος Μεταπτυχιακών Σπουδών της Φιλοσοφικής Σχολής του ΑΠΘ «Διερμηνεία και Μετάφραση», κατεύθυνση «Μετάφρασης». Συμμετείχαν οι σπουδάστριες, Ευρυδίκη Γαρούφα, Κωνσταντίνα Δασκαλοπούλου, Ιωάννα Μαρία Δεμηρτζίδου, Μαρίνα Ζβε, Μαρία Μελαδάκη.