Δευτέρα, 20 Νοεμβρίου 2017

VERANO en la CAJA, de Arguiró Pipini

El verano es dorado,
piedra blanca, agua fría, limonada y helado.
Blanca piedra, blanca piedra… hasta diez si puedes cuenta.
El verano es azul:
sueño con viajar, sueño con jugar.

¿Damos un paseo por el bosque?
Venid, subamos a la montaña,
por la escalera del paraíso subamos.
Τrae a Balú contigo y nos vamos.

El verano lleva sandalias, taconcitos
y chanclas con azules pececitos.
Están Nina, Ana y Tina,
están Nacho, Quique y Pancho.

¿Listos para pasear por la playa?
En la costa la ola va a romper,
los océanos voz quieren tener.
En el agua fría nos zambullimos,
vemos el fondo, sonreímos.
Encontramos conchas, ramas y estrellitas de mar,
hacemos de arena un castillo,
para que allí duerma una estrella de mucho brillo.

En verano hay bichos y cangrejitos
y luciérnagas en frasquitos.
Y ahora… ha llegado la hora
de recoger florecitas,
higos y moritas.

Mañana es mi cumpleaños,
y haré una tarta con mamá.
Leamos una historia:
Peter todo el mundo recorrió,
y todas las maravillas que vio nos contó.

En verano escuela no tenemos,
viajes con un libro hacemos.
El verano para mí es cantar y bailar,
en mi fantasía viajar.

En verano hay cerezas y de guinda dulcecito,
dame un beso sonadito.
Hay jazmines, uvas, higos y flores,
hay alegría, risas y canciones.
Por la noche huele a madreselva y a anti mosquito.
Buenas noches, mamita. Un besito.

El verano en mis brazos tuve
y dentro de la caja
al lado de mi cama lo puse.




Traducción grupal: Flor de María Nochebuena, Eduardo Lucena, Konstantinos Paleologos

Τετάρτη, 15 Νοεμβρίου 2017

Ρομπέρτο Αρλτ σε συλλογική μετάφραση / Μόλις κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Μιχάλη Σιδέρη


Ρομπέρτο  Αρλτ


Απόδειξη αγάπης / Το έρημο νησί

  
Επιμέλεια μετάφρασης: Κωνσταντίνος Παλαιολόγος
Πρόλογος: Marcos G. Breuer


 Σειρά Literatura / Teatro


Εκδόσεις Μιχάλη Σιδέρη
Νοέμβριος, 2017


Η συλλογική μετάφραση και επιμέλεια της Απόδειξης αγάπης είναι προϊόν εργαστηρίου μετάφρασης που έλαβε χώρα στο Abanico από τον Οκτώβριο έως τον Δεκέμβριο του 2016. Το εργαστήριο συντόνισε ο Αναπληρωτής καθηγητής Εφαρμοσμένης Μεταφρασεολογίας του ΑΠΘ, Κωνσταντίνος Παλαιολόγος. Μετέφρασαν και επιμελήθηκαν οι Ανθούλα Βασιλείου, Γιώτα Γεντέκου, Αναστασία Γιαλαντζή, Χαράλαμπος Θεοδόσης, Μαρία Καραλή, Κωνσταντίνα Κιοσέ, Μαρία Μαλακάτα, Έφη Μητσούλα, Σταυρούλα Ντίντα, Κωνσταντίνος Παλαιολόγος, Αγγελική Παλασοπούλου, Γεωργία Παυλή, Σοφία Φερτάκη.

Η μετάφραση του Έρημου νησιού είναι προϊόν του Μεταπτυχιακού Προγράμματος Σπουδών «Επιστήμες της Γλώσσας και του Πολιτισμού», κατεύθυνση «Μετάφρασης, επικοινωνίας και εκδοτικού χώρου», του Τμήματος Ιταλικής Γλώσσας και Φιλολογίας του ΑΠΘ κατά το ακαδημαϊκό έτος 2016/17. Μετέφρασε η μεταπτυχιακή φοιτήτρια Μάγδα Σωποτινού, επιμελήθηκε ο Κωνσταντίνος Παλαιολόγος.

Η συλλογική μετάφραση και επιμέλεια του προλόγου του Μarcos G. Breuer είναι προϊόν του μαθήματος «Μετάφραση από τα Ισπανικά στα Ελληνικά» που διδάσκει ο Κωνσταντίνος Παλαιολόγος στο πλαίσιο του Διατμηματικού Προγράμματος Μεταπτυχιακών Σπουδών της Φιλοσοφικής Σχολής του ΑΠΘ «Διερμηνεία και Μετάφραση», κατεύθυνση «Μετάφρασης». Συμμετείχαν οι σπουδάστριες, Ευρυδίκη Γαρούφα, Κωνσταντίνα Δασκαλοπούλου, Ιωάννα Μαρία Δεμηρτζίδου, Μαρίνα Ζβε, Μαρία Μελαδάκη.

Ιδιαίτερες ευχαριστίες στην Ιφιγένεια Ντούμη για την πολύτιμη συνεισφορά της στη μεταφραστική επιμέλεια των δύο μονόπρακτων.


Παρασκευή, 10 Νοεμβρίου 2017

Μετάφραση, ένα αχάριστο επάγγελμα, της Χούλια Εσκομπάρ σε μετάφραση Μαρίας Μελαδάκη

Ο Μπόρχες, που μετέφρασε πολλά έργα, όρισε την μετάφραση ως «τη λογοτεχνική εργασία με την περισσότερη αυτοθυσία και τη λιγότερη αλαζονεία», και ο γάλλος συγγραφέας Μισέλ Τουρνιέ, επίσης μεταφραστής, τη θεωρούσε ως «άσκηση λογοτεχνικής αρετής».
Είναι προφανές ότι αμφότεροι, χωρίς να υποτιμήσουν την προφανή χρησιμότητα της μετάφρασης, την κατέτασσαν ως μια δραστηριότητα ταπεινή και συνετή, στην οποία αρμόζει κάποια συστολή. Δεν είχαν άδικο, όπως δεν είχε και ο Ορτέγα ι Γκασέτ όταν τη χαρακτήρισε ως υφιστάμενη δραστηριότητα. Με αυτοθυσία ή όχι, είναι σίγουρο ότι πρόκειται για ένα εξαρτώμενο έργο, καθώς βασίζεται σε ένα ξένο κείμενο, αλλά ταυτόχρονα πρόκειται για ένα έργο δημιουργίας, και ως τέτοιο είναι μια κυριαρχική πράξη ανεξαρτησίας, δηλαδή μια επιλογή.
Κανένα κείμενο δεν είναι οριστικό, και ακόμα λιγότερο αν πρόκειται για μετάφραση. Ελάχιστοι θα τολμούσαν να τροποποιήσουν ένα κλασικό έργο σαν τον Δον Κιχώτη, για παράδειγμα, αλλά κανείς δεν διστάζει να αναθεωρήσει ή να προσαρμόσει μια μετάφραση στο πνεύμα των καιρών, όσο υποδειγματική και αν θεωρείται. Οι συγγραφείς είναι απρόσβλητοι, η γλώσσα όμως όχι, και η μετάφραση είναι πριν απ’ όλα μια γλωσσική πράξη. Ο μεταφραστής, πέρα από το γεγονός ότι είναι ο δραγουμάνος μιας άλλης γλώσσας, δημιουργεί λόγο στη δική του, όπως ο συγγραφέας, και εκεί σταματάει η σχέση ανάμεσα στη μετάφραση και τη δημιουργία, όσο και αν αυτό πληγώνει κάποιους μεταφραστές.
Και κάτι ακόμη, για να μεταφράσει κάποιος λογοτεχνία ή επιστήμη δεν είναι απαραίτητο να είναι λογοτέχνης ή επιστήμονας· και όταν κάποιος μεταφράζει βρίσκεται περιορισμένος από το κείμενο του άλλου, λες και είναι ο οποιοσδήποτε: αυτό που κάνει δεν είναι τίποτα περισσότερο από τα να γράψει στη γλώσσα του αυτό που στην πραγματικότητα συνέβη σε έναν άλλο στη δική του γλώσσα. Μπορχική κατάσταση. Σκέφτομαι ότι έτσι ίσως εξηγείται αυτό που είπε ο Καμπρέρα Ινφάντε, συγγραφέας που είχε εργαστεί κάποιες φορές και ως μεταφραστής, σχετικά με τη διαφορά ανάμεσα σε αυτούς τους δύο: εκεί όπου τολμάει ο συγγραφέας, ο μεταφραστής διστάζει. Αλίμονό του αν δεν δίσταζε!


H Julia Escobar είναι ισπανίδα μεταφράστρια, πρώην πρόεδρος της ΑΡΕΤΙ (Asociación Profesional Española de Traductores e Intérpretes).

To παρόν δοκίμιο μεταφράστηκε από τη Μαρία Μελαδάκη στο πλαίσιο του μαθήματος «Μετάφραση από τα Ισπανικά στα Ελληνικά» που διδάσκει ο Κωνσταντίνος Παλαιολόγος στο πλαίσιο του Διατμηματικού Προγράμματος Μεταπτυχιακών Σπουδών της Φιλοσοφικής Σχολής του ΑΠΘ «Διερμηνεία και Μετάφραση», κατεύθυνση «Μετάφρασης».


Κυριακή, 5 Νοεμβρίου 2017

Él, de Elsa Liaropoulou

Lo miraba extasiada.

Él acababa de bailar un zeibékiko de una manera exacta, estudiada e incomparable.

Uno y selectivo, se apresuró a subrayárselo jadeando, en un tono grave, el segundo se considera parloteo e hipérbole.

Lo miraba con gratitud y adoración. Antes de subir a la limitada y estrecha pista, la había bombardeado con teorías sobre la futilidad y la ineficacia de los estudios y sobre el valor del pensamiento libre e independiente, lejos de academicismos y de procesos de razonamiento triviales. La experiencia que ella tenía de la Facultad de Letras de  la Universidad de Atenas, aunque epidérmica, favorecía su infiltración entusiasta e incondicional en la sociedad de la indisciplina que ella misma, con las pocas fuerzas espirituales que tenía, consideraba, además de tradición nacional, una resistencia contra el sistema económico y espiritual establecido.

Ella a él lo entendía completamente, se sentía ofendido, malinterpretado, y  más aún injustamente tratado, cómo era posible que la traducción que había hecho del importante escritor ruso hubiera tropezado en el desconocimiento de la lengua, cómo era posible que hubiera provocado tantas reacciones, «traduzco porque siento el texto, soy escritor potencial, podía haberlo escrito yo, si no se me hubiera adelantado» le había dicho «qué importancia tiene que no sepa la lengua… todo lo que puedo sentir es mío…»

A ella se le había erizado la piel, lástima que las lágrimas y el pesar no puedan aparecer en la traducción, había pensado, lástima que la imagen, el momento, no acompañen la palabra, la dejan indefensa ante el raciocinio, ante la crítica del lector, que «odio tanto como necesito», había declarado él, contrito, terminándose la segunda botella de vino tinto de Burgundía.

Lo comprendía... qué otra cosa podía ofrecer él más allá de sus sentimientos, sus sinceros sentimientos, ella tenía necesidad de ellos y ni siquiera pensaba, ya en la tercera botella de vino, en lo poco fiable que era él, pues ya estaba bailando el tercer zeibékiko consecutivo.



Fuente: Planodion Bonsai, 9 de abril de 2016

Elsa Liaropulu. Filóloga. Ha publicado las colecciones de cuentos  Las Otras (Nefeli, 1994),  Menos Uno (Indiktos, 1998) y la novela La Asociación (Indiktos, 2001).

 
Traducido del griego al español por Flor Nochebuena S.
Revisión: Konstantinos Paleologos


Τετάρτη, 1 Νοεμβρίου 2017

El innegociable valor de las cosas


Ἡ­ρὼ Νι­κο­πού­λου

Ἡ ἀ­δι­α­πραγ­μά­τευ­τη ἀ­ξί­α τῶν πραγ­μά­των
KΑΘΩΣ με­τέ­φε­ραν τὴ βα­ριὰ γκι­λο­τί­να στὸ ὑ­πό­γει­ο τοῦ κά­στρου ἕ­να λα­σκα­ρι­σμέ­νο καρ­φὶ ἔ­πε­σε στὸ φρέ­σκο χι­ό­νι. Τὸ μά­τι τοῦ σι­δε­ρὰ γυ­ά­λι­σε ἀ­πὸ χα­ρά, ἔ­σκυ­ψε καὶ τὸ ἅρ­πα­ξε κρυ­φά· ἀ­πὸ και­ρὸ ἤ­θε­λε νὰ ἐ­πι­δι­ορ­θώ­σει τὸ δε­ξὶ χε­ρού­λι τῆς χρυ­σο­ποί­κιλ­της κο­λυμ­πή­θρας.




Iró Nikopulu

El innegociable valor de las cosas

Μientras transportaban la pesada guillotina al sótano del castillo, un clavo aflojado cayó sobre la nieve recién caída. Los ojos del herrero brillaron de alegría, se agachó y lo cogió disimuladamente; hacía tiempo que quería reparar el asa derecho de la pila bautismal chapada en oro.



Fuente: Primera publicación: Dip Genertion (2017).

Iró Nikopulu (Atenas, 1958). Estudió pintura y escenografía en la Facultad de Bellas Artes en Atenas. Ha expuesto sus obras tanto en Grecia como en el extranjero. Escribe poesía, novelas y cuentos. Su último libro Ασφαλής πόλης (Editorial Γαβριηλίδης, 2015) Co-dirige el blog de minicuentos Πλανόδιον – Ἱστορίες ΜπονζάιSus poemas, cuentos artículos han sido publicados en revistas y en prensa diaria.

Traducción:

Konstantinos Paleologos (Atenas, 1963) es doctor en Filología Española por la Universidad de Granada. Trabaja como profesor titular de “Traductología aplicada, Traducción de literatura española al griego” en el Departamento de Filología Italiana de la Universidad Aristóteles de Salónica. Además enseña Literatura Española en la Universidad Abierta de Grecia, Lengua Española en el Centro de Lenguas Extranjeras de la Universidad de Atenas y Traducción del español al griego en el programa interdepartamental de postgrado de Traducción e Interpretación de la Universidad de Aristóteles de Salónica. Ha traducido del español al griego obras de F. García Lorca, E. Sábato, E. Pardo Bazán, M. Altolaguirre, I. Aldecoa, M. Vázquez Montalbán, J. Llamazares, R. Chirbes, J. Ayesta, L. M. Panero, A. Bryce Echenique, A. Trapiello, A. Gamoneda, F. Brines, A. Méndez, A. Cueto, T. Segovia, F. Iwasaki, G. Arriaga, É. Mendoza, Q. Monzó, S. Pàmies, M. Veiga, E. Nolla, S. de Toro, A. Buero Vallejo, M. de Unamuno, O. Girondo entre otros.

Παρασκευή, 27 Οκτωβρίου 2017

Ποίημα του Γιώργου Αλισάνογλου μεταφρασμένο στα ισπανικά

[Επωδός]

Κάτω απ’ την σάρκα μου
σκοτεινοί – άγνωστοι
υπογράφουν την μοναξιά μου
εργάζονται ως εσώτερη ρωγμή
πέρα από τον νόμο της ζωής
και της ηλεκτρικής σιωπής τους

Αγκαλιάζουν ο ένας την αμφιβολία του άλλου
τόσο γερά, που επαληθεύεται ο χρησμός
που άκουσα στα αψινθοπωλεία της Βοημίας
«Από την Δύση κύριοι γυρίσαμε πάλι πεινασμένοι»

Κι από την άλλη,
ούτε ένα ερωτικό σονέτο απόψε
να υπογράψει
την αιωνιότητά μας


του Γιώργου Αλισάνογλου

.,.,.,.,.,.

[Cantinela]

Debajo de mis carnes
oscuros - desconocidos
firman mi soledad
trabajan como una grieta interior
más allá de su silencio eléctrico
y de las leyes de la vida

abrazan el uno la duda del otro
tan fuerte, que se cumple la predicción
que oí en las absenterías de Bohemia 
«Del Occidente señores hemos vuelto otra vez hambrientos»

Y por otro lado,
ni siquiera un soneto de amor esta noche
que firme
 nuestra perennidad


de Yorgos Alisanoglu


Η μετάφραση του ποιήματος του Γιώργου Αλισάνογλου είναι προϊόν του μαθήματος που διδάσκει ο Κωνσταντίνος Παλαιολόγος στο πλαίσιο του Προγράμματος Μεταπτυχιακών Σπουδών του Τμήματος Ιταλικής Γλώσσας και Φιλολογίας του ΑΠΘ. Συμμετείχαν οι σπουδαστές και σπουδάστριες Flor de María Nochebuena, Χαρίκλεια Κουτρούμπα, Ελένη Παντελίδου, Σταύρος Χατζής.

Δευτέρα, 23 Οκτωβρίου 2017

Κρατικά Βραβεία Λογοτεχνικής Μετάφρασης 2016 (για βιβλία του 2015)

Στον διευθυντή του Μορφωτικού Ιδρύματος της Εθνικής Τράπεζας Διονύση Καψάλη απονέμεται το Κρατικό Βραβείο Λογοτεχνικής Μετάφρασης. 
Σύμφωνα με την ανακοίνωση του Υπουργείου, «Το Βραβείο Μετάφρασης Έργου Ξένης Λογοτεχνίας σε Ελληνική γλώσσα απονέμεται κατά πλειοψηφία στον Διονύση Καψάλη για τη μετάφραση του έργου Άμλετ, Η τραγωδία του Άμλετ πρίγκιπα της Δανίας, του William Shakespeare, εκδόσεις Gutenberg».
Νωρίτερα ανακοινώθηκαν από το Τμήμα Γραμμάτων, Βιβλίου & Ψηφιακού Περιεχομένου της Διεύθυνσης Εφαρμογής Πολιτιστικής Πολιτικής της Γενικής Διεύθυνσης Σύγχρονου Πολιτισμού του Υπουργείου Πολιτισμού & Αθλητισμού  τα Κρατικά Βραβεία Λογοτεχνικής Μετάφρασης 2016, που αφορούν στις εκδόσεις έτους 2015, στα οποία κατέληξε η Επιτροπή Κρατικών Βραβείων Λογοτεχνικής Μετάφρασης από τις βραχείες λίστες των υποψήφιων προς βράβευση έργων, μετά από επανειλημμένες συνεδρίες και μακρές συζητήσεις. 
Το Βραβείο Απόδοσης Έργου της Αρχαίας Ελληνικής Γραμματείας στα Νέα Ελληνικά απονέμεται ομόφωνα εξ ημισείας στους Στάντη Αποστολίδη και Ήρκο Αποστολίδη για τη μετάφραση του έργου «Μέγας Αλέξανδρος: Οι πρώτες πηγές. Τα αποσπάσματα των αρχαίων ιστορικών», εκδόσεις Gutenberg και στον Βασίλη Κάλφα για τη μετάφραση του έργου «Φυσικά» Αριστοτέλη, εκδόσεις Εταιρεία Μελέτης των Επιστημών του Ανθρώπου/Νήσος
Το Βραβείο Μετάφρασης Έργου Ελληνικής Λογοτεχνίας σε Ξένη Γλώσσα απονέμεται ομόφωνα εξ ημισείας στον Leo Marshall για τη μετάφραση του έργου “Mariambas” του Γιάννη Σκαρίμπα, εκδόσεις University of Birmingham και στην Anna Zimbone για τη μετάφραση του έργου «Un marito di Syros” του Εμμανουήλ Ροϊδη, εκδόσεις Lussografica.

Υπενθυμίζεται ότι η σύνθεση της αρμόδιας επιτροπής έχει ως εξής: Επιτροπή Κρατικών Βραβείων Λογοτεχνικής Μετάφρασης:
1. Ερασμία Λουϊζα Σταυροπούλου, Καθηγήτρια Νεοελληνικής Φιλολογίας, Πρόεδρος
2. Ευαγγελία Σακελλίου, Καθηγήτρια Αγγλικής Γλώσσας & Φιλολογίας Πανεπιστημίου Αθηνών & Πρόεδρος του τμήματος, Αντιπρόεδρος
3. Δημήτρης Κυρτάτας, Καθηγητής της Ύστερης Αρχαιότητας στο Τμήμα Ιστορίας, Αρχαιολογίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας, Μέλος
4. Κωνσταντίνος Γιαβής, Επίκουρος Καθηγητής Γενικής & Συγκριτικής Γραμματολογίας του Τμήματος Φιλολογίας Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, Μέλος
5. Κωνσταντίνος Παλαιολόγος, Αναπληρωτής Καθηγητής του Τμήματος Ιταλικής Γλώσσας και Φιλολογίας του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, Μέλος
6. Γεράσιμος Ζώρας, Πρόεδρος του Τμήματος Ιταλικής Γλώσσας και Φιλολογίας του Εθνικού Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, Μέλος
7. Γεωργία Φαρίνου-Μαλαματάρη, Ομότιμη Καθηγήτρια του Τμήματος Φιλολογίας του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, Μέλος
8. Μαργαρίτα Σωτηρίου, Λέκτορας του Τμήματος Φιλολογίας της Σχολής Ανθρωπιστικών Επιστημών και Πολιτισμικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου, Μέλος
9. Ελένη (Λίλα) Κονομάρα, Μεταφράστρια, Μέλος.

ΣΚΕΠΤΙΚΟ-ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ
Όπως επιτάσσει η νέα νομοθεσία που διέπει τον θεσμό των Κρατικών Βραβείων Λογοτεχνίας (Ν. 3905/2010), δίνεται στη δημοσιότητα το σκεπτικό βράβευσης της αρμόδιας Επιτροπής για κάθε κατηγορία.
Α. ΒΡΑΒΕΙΟ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗΣ ΕΡΓΟΥ ΞΕΝΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ ΣΕ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ
Η Επιτροπή αποφάσισε κατά πλειοψηφία το βραβείο μετάφρασης έργου ξένης λογοτεχνίας σε ελληνική γλώσσα να δοθεί στον Διονύση Καψάλη για τη μετάφραση του έργου του Ουίλιαμ Σαίξπηρ, Άμλετ (Εκδόσεις Gutenberg). 

Η τραγωδία αυτή, που συγκαταλέγεται στα μεγάλα έργα της παγκόσμιας λογοτεχνίας, αποτέλεσε από τον 19ο αιώνα ώς τις μέρες μας ένα κείμενο με το οποίο αναμετρήθηκαν οι Έλληνες μεταφραστές (στην πλειονότητά του λογοτέχνες ή άνθρωποι του θεάτρου).
Είναι αυτονόητο ότι κάθε μια από τις μεταφράσεις αυτές ανταποκρίνεται στις απαιτήσεις της εποχής της και στους σκοπούς για τους οποίους έγινε. Συνεπώς απηχεί τις γενικότερες γλωσσικές, αισθητικές και ιδεολογικές επιλογές, εκφράζει ωστόσο και τη σχέση του μεταφραστή με το κείμενο, απόρροια προφανώς της γενικότερης παιδείας του και της γλωσσικής του ευαισθησίας.
Ο Δ. Καψάλης είχε να αντιμετωπίσει ένα κείμενο των αρχών του 17ου αιώνα και να το αποδώσει όχι μόνο πιστά προς το πρωτότυπο αλλά και σε λόγο κατάλληλο για να ακουστεί σε μία θεατρική παράσταση. Είναι πράγματι αξιοσημείωτο ότι στο κείμενό του αποδίδονται όχι μόνο οι ρυθμοί του κειμένου, αλλά και οι σιωπές που υπογραμμίζουν το θεατρικό λόγο. Ο μεταφραστής προχώρησε πέρα από την αναζήτηση ισοδυναμιών στα λεξικά, πέρα από την πιστότητα, προτείνοντας αξιοσημείωτες επιλογές στην απόδοση δύσκολων χωρίων, αντιμετωπίζοντας και λύνοντας επιτυχώς προβλήματα στο σημασιολογικό, υφολογικό και πραγματολογικό επίπεδο.
Επισημαίνουμε ότι στο μετα-κείμενό του προσδίδει στην ελληνική διαφορετικά ύφη και ιδιώματα και τις πιο λεπτές αποχρώσεις τους. Διατηρεί την επιβλητικότητα και ‘αυθεντία’ του λόγου του νεκρού βασιλιά Άμλετ, νυν φαντάσματος, τη λυρική ποιότητα του λόγου της ‘υποτιμημένης’ Οφηλίας, την φλυαρία και απερισκεψία του προπέτη Πολώνιου, τον τυχοδιωκτικό χειρισμό του νυν βασιλιά και θείου, τον εξαρθρωμένο λόγο της ‘τσαλακωμένης’ βασίλισσας Γερτρούδης καθώς προσπαθεί να γίνει πειστικός για να διασώσει τον γιο της. Ιδιαίτερη μνεία αξίζει για την απόδοση των μονολόγων του θλιμμένου πρίγκηπα Άμλετ, στη διαρκή συναισθηματική ταλάντωσή του, στους οποίους η μετάφραση
αναπαράγει, διαπλάθει, αναλύει, ερμηνεύει, ομοιοκαταληκτεί, διασώζει την ωμότητα-κτηνωδία-πάθος-απέχθεια και πίσω από τις λέξεις του, την εσωτερικότητά του.
Η μεγάλη δυσκολία του κειμένου και το άρτιο μεταφραστικό αποτέλεσμα, σε συνδυασμό με τη θέση του εν λόγω θεατρικού έργου στον παγκόσμιο λογοτεχνικό κανόνα, αιτιολογούν την απονομή του βραβείου.
Μειοψήφισε η άποψη να δοθεί το βραβείο στην Μαργαρίτα Ζαχαριάδου για τη μετάφραση από τα γερμανικά του μυθιστορήματος Ομαδικό πορτρέτο με μία κυρία, του Χάινριχ Μπελ (εκδόσεις Πόλις), διότι πρόκειται για ένα κορυφαίο έργο της ευρωπαϊκής λογοτεχνίας, ενός βραβευμένου με Νόμπελ (1972) συγγραφέα, το οποίο προβάλλει και σχολιάζει σημαντικά ζητήματα, που ουσιαστικά διαμόρφωσαν τη σύγχρονη Ευρώπη. Η μεταφράστρια κατόρθωσε να αποδώσει με ακρίβεια και καθαρότητα ύφους τις ιδιαιτερότητες των προσώπων, τη γλωσσική τους ποικιλία αλλά και την εποχή.

Αναφορικά με τα βραβεία της απόδοσης έργου της αρχαίας ελληνικής γραμματείας στα νέα ελληνικά και της μετάφρασης έργου της ελληνικής γραμματείας σε ξένη γλώσσα η επιτροπή αποφάσισε ομόφωνα να απονείμει εξ ημισείας τα βραβεία, διότι άλλως θεωρούσε ότι θα αδικούσε κάποιο από τα δύο βιβλία τα οποία ήταν ισάξια.
Β. ΒΡΑΒΕΙΟ ΑΠΟΔΟΣΗΣ ΕΡΓΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑΣ ΣΤΑ ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ
Το βραβείο απόδοσης έργου της αρχαίας ελληνικής γραμματείας στα νέα ελληνικά απονέμεται ομόφωνα εξ ημισείας στους Ήρκο Ρ. Αποστολίδη και Στάντη Ρ. Αποστολίδη για το έργο Μέγας Αλέξανδρος: Οι πρώτες πηγές. Τα αποσπάσματα των αρχαίων ιστορικών, (Εκδόσεις Gutenberg) και στον Βασίλη Κάλφα για τη μετάφραση του έργου Φυσικά του Αριστοτέλη (Εταιρεία Μελέτης των Επιστημών του Ανθρώπου / Νήσος).
        Το πρώτο από τα βραβευθέντα βιβλία συγκεντρώνει τα σωζόμενα αποσπάσματα από τα απολεσθέντα ελληνικά και λατινικά ιστορικά συγγράμματα της αρχαιότητας για τον Μέγα Αλέξανδρο. Καρπός σχολαστικής έρευνας, περιλαμβάνει μεταφράσεις, γενική εισαγωγή και εκτενή σχόλια για κάθε πηγή. Το συνολικό εγχείρημα είναι ένα πρωτότυπο και πολύτιμο εργαλείο για τους ειδικούς μελετητές αλλά και χρήσιμο ανάγνωσμα για το ευρύτερο κοινό. Φωτίζει μια εποχή από πολλές
και διαφορετικές πλευρές. Ο τόμος περιλαμβάνει επίσης πλούσια βιβλιογραφία, αναλυτικά ευρετήρια και πίνακες. Όλες οι μεταφράσεις είναι γλαφυρές και άρτιες.
Το δεύτερο βιβλίο προσθέτει ένα ακόμα έργο στη σειρά που διευθύνει ο μεταφραστής με τον Παντελή Μπασάκο, αποβλέποντας στη μετάφραση όλων των συγγραμμάτων του Αριστοτέλη. Περιλαμβάνει εισαγωγή, βιβλιογραφία, γλωσσάρι, ευρετήρια και σημειώσεις. Ο Βασίλης Κάλφας μεταφράζει το εκτενέστατο, δύσκολο και συχνά δύστροπο κείμενο των Φυσικών με γνώση, επάρκεια και ευαισθησία, προσφέροντας ένα ακριβές, εύληπτο και ευανάγνωστο νεοελληνικό κείμενο. Πρόκειται για υποδειγματική εργασία από κάθε άποψη, που εντάσσεται σε ολοκληρωμένο και μακρόπνοο αρχαιογνωστικό πρόγραμμα.
Γ. ΒΡΑΒΕΙΟ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗΣ ΕΡΓΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ ΣΕ ΞΕΝΗ ΓΛΩΣΣΑ
Το βραβείο μετάφρασης έργου ελληνικής λογοτεχνίας σε ξένη γλώσσα απονέμεται ομόφωνα εξ ημισείας στον Leo Marshall για τη μετάφραση στην αγγλική γλώσσα του έργου Mariambas (Μαριάμπας) του Γιάννη Σκαρίμπα (εκδόσεις University of Birmingham) και στην Anna Zimbone για το βιβλίο Un marito di Syros (εκδόσεις Lussografica), που αποτελεί μετάφραση στην ιταλική γλώσσα αφηγημάτων του Εμμανουήλ Ροΐδη.
Ο Μαριάμπας, μοντερνιστικό μυθιστόρημα του 1935, χαρακτηρίστηκε ήδη στην εποχή του «αλλόκοτο έργο» «με τρόπο γραφής σχεδόν υπερρεαλιστικό». Πρόκειται για δύσκολο κείμενο, αφού παρουσιάζει αυτό που προσφυώς ονομάστηκε «αυτοδίδακτο σκαριμπικό στυλιζάρισμα» με λεξιπλασία, ανάμειξη υφών (από ρομαντικό του 19ου έως αργκό της εποχής) και λογοπαίγνια. Ο Leo Marshall, έμπειρος μεταφραστής δύσκολων κειμένων του 19ου και 20ύ αιώνα, κατόρθωσε να ανταποκριθεί με επιτυχία στις δυσκολίες διατηρώντας τον κοφτό ρυθμό του πρωτοτύπου και εισάγοντας κάποιες ελευθερίες (όπως π.χ. η απόδοση των κυρίων ονομάτων των ηρώων με αγγλοφανή αντίστοιχα τα οποία ωστόσο αποδίδουν εν πολλοίς επιτυχημένα τη συγκεκαλυμμένη σημασία των ελληνικών ονομάτων). Η μετάφραση του Μαριάμπα είναι η δέκατη κατά σειρά μετάφραση μιας αξιέπαινης πρωτοβουλίας που ξεκίνησε το 1995 στο Centre for Byzantine, Ottoman and Modern Greek Studies με τη γενική εποπτεία του καθηγητή Δημήτρη Τζιόβα, ο οποίος υπογράφει και τις κατατοπιστικές για το αγγλικό κοινό εισαγωγές.
Η δίγλωσση έκδοση Un marito di Syros περιλαμβάνει έντεκα αφηγήματα του Εμμανουήλ Ροΐδη. Η μεταφράστρια Anna Zimbone κατόρθωσε να μεταφέρει με επιτυχία στην ιταλική γλώσσα την αστραφτερή καθαρεύουσα του στυλίστα Ροΐδη με τα αλλεπάλληλα λογοπαίγνια, την ειρωνεία και το χιούμορ. Το βιβλίο είναι εξαιρετικά επιμελημένο, με βιβλιογραφία για τον συγγραφέα, βιογραφικό του και σημειώσεις πολύ χρήσιμες για το ξένο αναγνωστικό κοινό. Στη μεταφράστρια ανήκει και η κατατοπιστική εισαγωγή.
Η Α. Zimbone, διακεκριμένη καθηγήτρια Νεοελληνικής Γλώσσας και Λογοτεχνίας στο Πανεπιστήμιο της Κατάνης, έχει γράψει μελέτες για τη μεσαιωνική και τη νεώτερη ελληνική λογοτεχνία και έχει ασχοληθεί συστηματικά με μεταφράσεις έργων παλαιότερων (Ιάκωβου Πολυλά, Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη, Κωνσταντίνου Θεοτόκη και Γεώργιου Βιζυηνό) και νεότερων δημιουργών (Γ. Ιωάννου). Καθώς συνδυάζει τις ιδιότητες της ερευνήτριας, της μελετήτριας και της κριτικού των έργων, οδηγείται στη μετάφραση έχοντας εξασφαλίσει προηγουμένως ερευνητική οικειότητα με το κείμενο. Το 2002 βραβεύτηκε από το Υπουργείο Πολιτισμού για την ιταλική μετάφραση διηγημάτων του Βιζυηνού (Gheorghios Viziinos, L' unico viaggio della sua vita e altre storie, Αιώρα, Αθήνα 2001).



Παρασκευή, 20 Οκτωβρίου 2017

Pedro Ugarte, un minicuento / Πέδρο Ουγκάρτε, ένα μικροδιήγημα


Los libros, los cigarrillos, tu hijo y sus juguetes, el rostro de tu esposa

Estás en casa, y es de noche, y apagas la última luz. Qué extraño: de pronto todo desaparece.


Τα βιβλία, τα τσιγάρα, ο γιος σου και τα παιχνίδια του, το πρόσωπο της συζύγου σου

Είσαι στο σπίτι, και είναι νύχτα, και σβήνεις το τελευταίο φως. Τι περίεργο: ξαφνικά τα πάντα εξαφανίζονται.




Ο Pedro Ugarte γεννήθηκε στο Μπιλμπάο το 1963, είναι συγγραφέας και αρθρογράφος. 

Η συλλογική μετάφραση είναι αποτέλεσμα των μαθημάτων λογοτεχνικής μετάφρασης από τα ισπανικά που παραδίδει ο Κωνσταντίνος Παλαιολόγος στους φοιτητές του Τμήματος Ιταλικής Γλώσσας και Φιλολογίας του ΑΠΘ κατά το τρέχον ακαδημαϊκό έτος 2017/18.