Σάββατο, 23 Σεπτεμβρίου 2017

ECOS Y RESPLANDORES HELENOS EN LA LITERATURA HISPANA. SIGLOS XVI-XXI, TEATRO


Ecos y resplandores helenosLa Academia Boliviana de la Lengua, DIALOGYCA.BDDH (Universidad Complutense de Madrid) y la Universidad Demócrito de Tracia (Grecia) organizan la segunda edición del Congreso Internacional Ecos y resplandores helenos en la literatura hispana. Siglos XVI-XXI, que en esta ocasión se centrará en el teatro.

Se proponen dos ejes temáticos: la influencia de la historia, la mitología y el teatro helenos en el teatro hispano en particular y la influencia del teatro heleno en la literatura hispana en general.

Las propuestas serán evaluadas por el comité científico, por lo que deberá enviarse un resumen de hasta 500 palabras con una bibliografía mínima a la dirección electrónica del congreso (congresohelenohispano@gmail.com) antes del día 15 de noviembre de este año. El resumen debe ir acompañado por un breve currículum. La decisión adoptada por el comité se comunicará a los interesados en el plazo de 30 días desde la recepción de los resúmenes.

COMITÉ CIENTÍFICO
Antonio Alvar (Universidad de Alcalá de Henares)!
Ignacio Arellano (Universidad de Navarra)
Vicente Fernández González (Universidad de Málaga)!
Santiago Fernández Mosquera (Universidad de Santiago de Compostela)
Alfredo Fraschini (Universidad de Villa María)
Francisco García Jurado (Universidad Complutense de Madrid)
Fernando García Romero (Universidad Complutense de Madrid)
Aurelio González y Pérez (Colegio de México)
Pilar Hualde Pascual (Universidad Autónoma de Madrid)
Javier Huerta Calvo (Universidad Complutense de Madrid)
Konstantinos Paleologos (Universidad Aristóteles de Salónica)
Ioannis Petropoulos (Universidad Demócrito de Tracia / Harvard University – Centre for
Hellenic Studies in Greece)
Sebastian Neumeister (Universidad de Berlín)

INSCRIPCIÓN
Profesores: 90 €
Estudiantes: 40 €
* Los estudiantes que deseen la exención pueden solicitarla (justificándola) a:
congresohelenohispano@gmail.com adjuntando su curriculum vitae al mensaje.

COMITÉ ORGANIZADOR
Dra. Tatiana Alvarado Teodorika (Academia Boliviana de la Lengua)
Dra. Theodora Grigoriadou (DIALOGYCA.BDDH, UCM / Universidad Demócrito de
Tracia)

Τετάρτη, 20 Σεπτεμβρίου 2017

Cuando duele México, του Jorge F. Hernández σε μετάφραση Αλεξάνδρας Γκολφινοπούλου

Όταν πονάει το Μεξικό
Ίσως οι σεισμοί της περασμένης εβδομάδας να ήταν μια προειδοποίηση για το μέλλον, μια μεταφορά για τις συμφορές που θα ακολουθούσαν σήμερα


Από μακριά, οι συμφορές βαραίνουν περισσότερο ή, τουλάχιστον, με διαφορετικό τρόπο: δεν είναι η αμεσότητα των κραυγών ούτε η ζαλάδα από τη δόνηση που μετατρέπει τα λεπτά σε αιώνες· είναι η οδύνη λόγω της μακρινής απόστασης, η αδυναμία να αγκαλιάσεις και ο αντίλαλος από τους λυγμούς. Ο τροχός της μοίρας υπαγόρευσε να ξημερώσει στην Πόλη του Μεξικού η μέρα της επετείου του μεγάλου σεισμού του 1985, με μια προσομοίωση που ίσως αποδείχτηκε κάτι περισσότερο από προειδοποιητική, προληπτική, και ίσως προετοίμασε τα αντανακλαστικά ενώπιον της νέας τραγωδίας. Πράγματι, ίσως οι σεισμοί της περασμένης εβδομάδας να ήταν μια προειδοποίηση για το μέλλον, μια μεταφορά για τις συμφορές που θα ακολουθούσαν σήμερα: εκεί που χθες φτάσαμε το ασυγχώρητο νούμερο (πιο πολύ από αριθμός, άλλη μια ζωή) του εκατοστού χιλιοστού θύματος στον ξέφρενο εφιάλτη της βίας και των ναρκωτικών, σήμερα προστίθενται τα γκρεμισμένα κτίρια, οι νεκροί με τα ονοματεπώνυμά τους, οι δρόμοι με τα μπάζα, οι ομόκεντροι κύκλοι ενός τρόμου που μοιάζει να έχει λαξευτεί στην πέτρα εδώ και αιώνες.
            Η απρόβλεπτη μάστιγα των σεισμών, η αληθινή αγριότητα των τυφώνων, η σουβλιά της τραγωδίας δεν γίνεται πραγματικά αισθητή μέχρι να μπήξει τον πόνο στο πετσί σου και έρχεται σε αντίθεση με τον ανεξήγητο συγχρονισμό των ημερομηνιών που συμπίπτουν, αλλά είναι ακριβώς λόγω της ζωντανής ανάμνησης των νεκρών, που όσοι επιβίωσαν με απαράμιλλη αλληλεγγύη από τους σεισμούς του 1985, φέρνουν σήμερα στο μυαλό τους ακέραιη μια ανανεωμένη εκδοχή της γενναιότητας, της άμεσης συνεργασίας πέρα από τις στολές και τα κράνη, του μεθοδικού ή λιγότερο μεθοδικού ζήλου να μην σταθούν εμπόδιο και ταυτόχρονα να βοηθήσουν, να παρακάμψουν τις τόσες ψεύτικες ειδήσεις που επιχειρούν να παραφουσκώσουν την τραγωδία ή να της προσδώσουν σημασίες που δεν έχουν καμία σχέση με αυτό που πραγματικά πονάει: τους τραυματίες και τους νεκρούς, αυτούς που ακόμη βρίσκονται θαμμένοι στα συντρίμμια και την αγωνία των παιδιών και των ηλικιωμένων που δεν μεταφράζεται.
            Ο Χουάν Βιγιόρο λέει ότι εμείς οι Μεξικάνοι έχουμε έναν σεισμογράφο κάτω από το δέρμα μας και συμπληρώνει, με τη συνηθισμένη πνευματική διαύγεια που τον διακρίνει, ότι οι σεισμοί είναι οι πραγματικοί δικαστές της τιμιότητας ή της ξεδιαντροπιάς των μηχανικών και των αρχιτεκτόνων. Σε τραγωδίες σαν τη σημερινή μετριούνται οι καταχρήσεις και τα ψέματα όσων έχουν στερεώσει με δοκάρια κατασκευές που καταρρέουν με το πρώτο ταρακούνημα, αλλά και το κύμα εκατομμυρίων Μεξικανών που προβάλλουν το καλύτερο πρόσωπο του Μεξικού, τον τίμιο ιδρώτα δίχως ωράρια που προσφέρει βοήθεια χωρίς να νοιάζεται για το επώνυμο ή το χρώμα του δέρματος, την ακούραστη ανακούφιση σε όποιον κλαίει ή διψάει, την ήρεμη, θολή ματιά που ενθαρρύνει τους πάντες να συνεχίσουν και να μεγαλώσουν πολύ πιο πέρα από τις ομιλίες και τις γραβάτες.
            Όταν πονάει το Μεξικό λόγω μιας καταστροφής, οι πληγές του και ο θρήνος του αντιλαλούν με τρόπο διαφορετικό σε ολόκληρο τον κόσμο, σε απομακρυσμένους τόπους που δεν έχουν αισθανθεί ποτέ ζωντανά το κύμα ενός σεισμού ή το τράνταγμα ενός τυφώνα, το πρωτόγνωρο φαινόμενο μιας βροχής που κρατάει για βδομάδες ή την ξηρασία που ζωγραφίζει στην έρημο τη νεκροκεφαλή του αφανισμού. Όταν πονάει το Μεξικό για όλο αυτό το ματοβαμμένο μελάνι που γίνεται πρωτοσέλιδο σε όλες τις γλώσσες λόγω της εγκληματικής ακολασίας της μαφίας, λόγω της απίστευτης διαφθοράς των πολιτικών, λόγω της καταχρηστικής απάθειας και της υπερβολικής χλιδής των επιχειρηματιών εν μέσω τέτοιας δυστυχίας, αλλά όταν πονάει το Μεξικό λόγω μιας τραγωδίας και όταν όλος αυτός ο πόνος έρχεται από μακριά θέλω να ξέρετε πως δεν υπάρχει σκιά που να μην μοιάζει ότι μιλάει με χρώματα, πως όλες οι γεύσεις, ακόμη και οι πικρές, έχουν γεύση Τζαμάικας και κόλιαντρου, υδρομελιού και μελαγχολίας· όταν πονάει το Μεξικό θέλω να ξέρετε ότι στη Μαδρίτη υπάρχει τόσος κόσμος που κλαίει και περπατάει σκεφτικός στους δρόμους και φαντάζεται το χάρτη όλης της χώρας όχι με GPS αλλά με τρυφερότητα, με τους φίλους και τους συγγενείς που αναζητούνται επίσης στις μεξικάνικες γειτονιές που σιγά σιγά έχουν εξαπλωθεί δίνοντας ένα μεγαλειώδες παράδειγμα στις συνοικίες του Σικάγο, το «Μεγάλο Μήλο» του Μανχάταν, τον πελώριο αστικό λεκέ τού Λος Άντζελες... όταν πονάει το Μεξικό πονάει η πρόζα πολλών από τους καλύτερους συγγραφείς που έχει δώσει η λογοτεχνία αυτού του πλανήτη, και υπέροχη μουσική φιλτράρεται στα μακρινά δέντρα και φυσάει σαν άνεμος στα τοπία της Μάντσα το ξημέρωμα... Και θέλω να ξέρετε πως όταν πονάει το Μεξικό, πονάει ο αέρας που το θυμίζει σε όλους όσοι έχουν εισπνεύσει έμπνευση σε τοπία με κάθε λογής πράσινο και σε ακρογιαλιές με κάθε λογής γαλάζιο και σε πρόσωπα που χαμογελούν ακόμη κι όταν κοιμούνται και σε βλέφαρα νυσταγμένα, και το γάβγισμα των αδέσποτων σκύλων που προσπαθούν να προαναγγείλουν αυτό για το οποίο ίσως δεν καταφέρνει να προειδοποιήσει ο αντισεισμικός συναγερμός, και οι χιλιάδες αναξιοπαθούντων, δίχως όνομα και δίχως τραπεζικό λογαριασμό, που βλέπουν τις αλουμινένιες στέγες να τις παίρνει ο αέρας στις ανεμοθύελλες και τα όνειρά τους να θάβονται σε αυτή την τραγωδία που στην πραγματικότητα επηρεάζει τους πάντες και κάνει τους πάντες να πονούν.
            Όταν πονάει το Μεξικό όπως πονάμε σήμερα για κάθε πέτρα και κάθε άνθρωπο, το μόνο που ορθώνεται ως σιωπηρή ελπίδα είναι η βεβαιότητα πως το καλύτερο νέο αίμα εκατομμυρίων Μεξικανών αποτελεί πάντα τον πιο ξεκάθαρο ορισμό του ψυχικού σθένους, την πιο πιστευτή υπόσχεση ότι όλο αυτό θα γίνει ζωντανή ανάμνηση, ακόμα και αν περάσουν άλλα τριάντα δύο χρόνια από τον προηγούμενο σεισμό που μοιάζει να κλωνοποιείται σήμερα και σε κάθε υποτιθέμενο ναυάγιο όπου ολόκληρο το Μεξικό ζει ακόμη και με όλους τους νεκρούς του, ζει με τους αιώνες να βαραίνουν στις πλάτες του, με όλα τα καλύτερά του πρόσωπα να κοιτάζουν κατάματα και να απλώνουν το χέρι που διασχίζει οποιονδήποτε χάρτη... αλλά από μακριά, υπάρχει μια σιωπή στις πιο απομακρυσμένες ζώνες ώρας και μια ανήσυχη αγρύπνια σε κάθε σκιά που μοιάζει πολύ με την αντανάκλαση που επιτρέπει τις αγκαλιές, με το κοντάρι με το οποίο διασώζεται ένας εγκλωβισμένος μέσα από τα συντρίμμια και με το πένθος από σιωπηλές κραυγές με τις οποίες αποχαιρετούμε τα θύματα. Από μακριά, υπάρχουν τρόποι να κουβαλάς το Μεξικό στην καρδιά σου και ίσως να είναι αντιστρόφως ανάλογοι με τη δυνατότητα να αντιληφθεί, τώρα κιόλας, ολόκληρο το Μεξικό, την ξάγρυπνη ανησυχία, την ατέλειωτη θλίψη και τη βαθιά ελπίδα εκατομμυρίων ανθρώπων που θρηνούν, σιωπούν, θυμούνται ή ρωτούν, εύχονται και ακόμη και προσεύχονται για να ανακουφίσουν όλα όσα αισθάνονται όταν πονάει το Μεξικό.

Μετάφραση: Αλεξάνδρα Γκολφινοπούλου


Άρθρο του μεξικανού συγγραφέα Χόρχε Φ. Ερνάντες στην εφημερίδα El País, στις 20/9/2017.



                                                                

            

Κυριακή, 17 Σεπτεμβρίου 2017

10 aforismos de Carlos Marzal / 10 αφορισμοί του Κάρλος Μαρθάλ

Para la vida familiar conviene cierto grado de sordera crónica.

Στην οικογενειακή ζωή κάνει καλό ένας σχετικός βαθμός χρόνιας κώφωσης.

Hacemos bien lo que no sabemos bien cómo lo hacemos.

Κάνουμε καλά αυτά που δεν ξέρουμε καλά καλά πώς τα κάνουμε.

Ciertos países son para vivir, algunos para jubilarse, y otros para después de muertos.

Ορισμένες χώρες είναι για να ζει κανείς, άλλες για να παίρνει σύνταξη και κάποιες άλλες για μετά θάνατον.

La insignificación representa nuestra nacionalidad definitiva.

Η ασημαντότητα αποτελεί την οριστική μας εθνικότητα.

Las luces de otras ventanas prometen vidas distintas.

Τα φώτα σε άλλα παράθυρα υπόσχονται ζωές διαφορετικές.

La lección consiste en el entusiasmo con que se transmite la lección.

Το μάθημα έγκειται στον ενθουσιασμό με τον οποίο γίνεται το μάθημα.

También existen los antropófagos del tiempo ajeno.

Υπάρχουν και οι ανθρωποφάγοι του χρόνου των άλλων.

La mala conciencia también es una forma de conciencia, pero mala.

Έχε τύψεις μόνο όταν έχεις τύψεις.

Hay quien entiende el anonimato como una forma encubierta de llamar la atención.

Υπάρχουν άνθρωποι που αντιλαμβάνονται την ανωνυμία ως ένα συγκεκαλυμμένο τρόπο να τραβούν την προσοχή.

Conviene tener a mano un repertorio terapéutico de culpables.

Καλό είναι να έχει κανείς πρόχειρο ένα θεραπευτικό ρεπερτόριο από ενόχους.

Μετάφραση: Κωνσταντίνος Παλαιολόγος


Carlos Marzal, (Βαλένθια, 1961) είναι από τους σημαντικούς εκπροσώπους της ισπανικής ποίησης των τελευταίων δεκαετιών. Οι παρόντες αφορισμοί περιλαμβάνονται στο βιβλίο Las consecuencias de no tener nada mejor para perder el tiempo (2017).

Τρίτη, 12 Σεπτεμβρίου 2017

Βιβλιοκριτική του Αναστάση Βιστωνίτη για τη Θεία Τούλα του Miguel de Unamuno

http://www.tovima.gr/themes/1/default/media/home/clear.gif
Η παρθένος - μητέρα
Ενα από τα πιο παράδοξα κείμενα των ισπανικών γραμμάτων. Κυκλοφόρησε το 1921 και έχει μεταφραστεί τρεις φορές στα ελληνικά
ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ TO BHMA:  20/08/2017


Μiguel de Unamuno
Η θεία Τούλα
Μετάφραση Κωνσταντίνος Παλαιολόγος. Επίμετρο Carlos A. Longhurst
Εκδόσεις Gutenberg, 2017
σελ. 262, τιμή 14 ευρώ

Η Χερτρούδις (η θεία Τούλα) σ' αυτό το μυθιστόρημα του Μιγκέλ ντε Ουναμούνο είναι ένας από τους πλέον ασυνήθιστους - κι αινιγματικούς - χαρακτήρες στην παγκόσμια πεζογραφία. Το βιβλίο πρωτοκυκλοφόρησε στην Ισπανία το 1921 αλλά το θέμα του απασχολούσε τον Ουναμούνο επί δύο σχεδόν δεκαετίες. Πώς θα έπρεπε να δοθεί ο χαρακτήρας μιας νεαρής γυναίκας που αποφασίζει να μείνει ανύπαντρη προκειμένου να φροντίσει τα παιδιά της πεθαμένης αδελφής της, να αρνηθεί να παντρευτεί τον κουνιάδο της ή άλλον άντρα και να γίνει έτσι «παρθένος-μητέρα»; Πώς συμβιβάζεται αυτό το παράδοξο με την ανθρώπινη φύση;

Η Θεία Τούλα δεν είναι το μόνο «παράδοξο» μυθιστόρημα του Ουναμούνο. Εχει όμως προκαλέσει τις περισσότερες συζητήσεις και δεν είναι τυχαίο που μεταφράστηκε τρεις φορές ως σήμερα στα ελληνικά. Αλλά αυτή η τελευταία έκδοση, που περιλαμβάνει πρόλογο του ίδιου του συγγραφέα, χρονολόγιο της ζωής και του έργου του και εισαγωγικό σημείωμα του μεταφραστή, συνοδεύεται από ένα εξαιρετικό - εκτενές - επίμετρο του Carlos A. Longhurst, δεινού μελετητή της ισπανικής λογοτεχνίας και ιδιαίτερα δύο κορυφαίων συγγραφέων της: του Πίο Μπαρόχα και του Μιγκέλ ντε Ουναμούνο. Θα έλεγα μάλιστα ότι διαβάζοντας κανείς το θαυμάσιο αυτό επίμετρο είναι σαν να ξαναδιαβάζει το μυθιστόρημα.

Δύο αδελφές

Έχουμε δύο αδελφές, τη Ρόσα και τη Χερτρούδις. Η πρώτη ήταν προκλητικά όμορφη, «σάρκινο λουλούδι που άνθιζε κάτω από τον ουρανό», όμως «έτσι και τις κοιτούσε κανείς από κοντά, ήταν η Χερτρούδις εκείνη που ξυπνούσε πολύ περισσότερο τη λαχτάρα για απόλαυση» μας λέει από το πρώτο ακόμη κεφάλαιο ο Ουναμούνο. Τη Ρόζα την πολιορκεί ο Ραμίρο και η Χερτρούδις τον πιέζει να τον παντρευτεί, όπως και συμβαίνει. Η Ρόζα κάνει τρία παιδιά αλλά σε κάθε γέννα η υγεία της όλο και χειροτερεύει - και πεθαίνει. Ο Ραμίρο τότε ζητεί από τη Χερτρούδις, που στο μεταξύ έχει μετακομίσει στο σπίτι του κουνιάδου της, να τον παντρευτεί, όμως εκείνη αρνείται και τον πιέζει να παντρευτεί την υπηρέτρια. Εκείνη θα είναι πλέον η μητέρα των παιδιών του, αλλά θα μείνει παρθένα αφού, όπως έγραφε ο Ουναμούνο στις 3 Νοεμβρίου 1902 στον καταλανό ποιητή Χουάν Μαραγάλ, «δεν θέλει να σπιλώσει με το συζυγικό καθήκον τον χώρο όπου αναπνέουν αέρα αγνότητας τα παιδιά της». Και συνεχίζει στην ίδια επιστολή: «Έχοντας ικανοποιήσει το μητρικό της ένστικτο, για ποιο λόγο να χάσει την παρθενία της; Είναι παρθένος-μητέρα».

Είναι σχεδόν βέβαιο πως ο αναγνώστης - και ακόμη περισσότερο η αναγνώστρια - δεν αισθάνεται συμπάθεια, σήμερα ιδιαίτερα,  για μια τέτοια πρωταγωνίστρια, όχι όμως και ο συγγραφέας, που τη συμπάθειά του την εκφράζει πολύ διακριτικά. Αυτή η πουριτανή δίνει ως το τέλος μάχη με τη σεξουαλικότητά της, προκειμένου να μείνει παρθένα. Είναι απολύτως αφοσιωμένη στα παιδιά του κουνιάδου της - κι ας καταδικάζει τον εαυτό της στη στειρότητα. Και την υπόσχεση που δίνει στην ετοιμοθάνατη αδελφή της ότι θα παντρευτεί τον Ραμίρο δεν την τηρεί. Η Ρόζα, κατά την ίδια, δεν το εννοούσε. Αν παντρευόταν κι αποκτούσε κι εκείνη παιδιά, τότε θα έπαυε να είναι η μητέρα των παιδιών της αδελφής της και θα γινόταν μητριά τους. Η μητρότητα που επιθυμούσε και είχε αποκτήσει ήταν κατά τον Ουναμούνο «πνευματική».

Παράλογη μητριαρχία

Η Χερτρούδις θεωρεί τους άντρες  ζωώδεις και άξεστους που προσεγγίζουν τις γυναίκες μόνο για να ικανοποιήσουν τα σεξουαλικά τους ένστικτα. Όμως η αγνότητα στην οποία έχει καταδικάσει τον εαυτό της δεν έχει θρησκευτικό χαρακτήρα - παρά τη λατρεία που τρέφει για την Παρθένο Μαρία. Ούτε βέβαια μπορεί κανείς να εκλάβει τη γυναίκα αυτή ως πρώιμη φεμινίστρια - η αντίθεσή της στον κόσμο των ανδρών δεν είναι ούτε κοινωνικής ούτε ηθικής φύσεως. Οι άντρες την απωθούν γιατί τη φοβίζουν. Είναι οι κηφήνες.

Αυτό το είδος της παράλογης μητριαρχίας (η Χερτρούδις είναι καταπιεστική και σκληρή και όλη της την τρυφερότητα τη διοχετεύει στα «παιδιά της») μπορεί να εκπλήττει τον σημερινό αναγνώστη. Ακόμη περισσότερο γιατί ο συγγραφέας δεν μας δίνει ούτε τον τόπο ούτε τον χρόνο στον οποίο εκτυλίσσεται η υπόθεση κι επικεντρώνεται αποκλειστικά στους χαρακτήρες, στο ανερμήνευτο που κρύβει η ανθρώπινη ψυχή. Το ανερμήνευτο αυτό ο Ουναμούνο το ονομάζει «αγώνα» και τους χαρακτήρες του «αγωνιστές». Αγωνιστές που προσπαθούν όχι να μάθουν ποιοι είναι αλλά να κατακτήσουν τον εαυτό που επιθυμούν.

Μα είναι «αγωνίστρια» η Χερτρούδις (θεία Τούλα); Είναι άραγε η γυναίκα που θυσιάζεται για τους άλλους ή ένα ον που η συμπεριφορά του είναι απάνθρωπη; Οπως το πάρει κανείς. Οι κριτικοί στον ισπανόφωνο κόσμο παραμένουν και σήμερα διχασμένοι, πράγμα που αποδεικνύει πως ο χαρακτήρας αυτός παρά τις εμμονές του είναι από τους πλέον περίπλοκους στο έργο του Ουναμούνο. Τον ορίζει εύκολα κάποιος αλλά η προσωπικότητά του είναι εξαιρετικά δύσκολο να οριστεί κι έχει σχέση με τη σύμφωνα με τον Ουναμούνο διπλή φύση του ανθρώπου που σε όλο του το έργο προσπάθησε να διεισδύσει στην «κατακόμβη της ψυχής, εκεί όπου δεν θέλει να κατεβεί κανένας από τους θνητούς», όπως γράφει στον πρόλογο. Γι' αυτό και εδώ όλοι οι βασικοί χαρακτήρες του πεθαίνουν.  

Η επιμελημένη έκδοση είναι ταυτοχρόνως και μια εισαγωγή στο έργο και την κοσμοαντίληψη του Ουναμούνο και λειτουργεί ως κίνητρο για τον αναγνώστη να αναζητήσει και να διαβάσει κι άλλα βιβλία του που κυκλοφορούν στα ελληνικά: το Μυθιστόρημα του Δον Σαντάλιο, σκακιστή, την Καταχνιά, κορυφαίο μυθιστόρημά του, και το ερεθιστικό και πάντα επίκαιρο δοκίμιό του Η αγωνία του χριστιανισμού.


Παρασκευή, 8 Σεπτεμβρίου 2017

Εργαστήριο συλλογικής μετάφρασης και επιμέλειας σε συνεργασία με τις Εκδόσεις Opera


Imágenes integradas 1


Εργαστήριο συλλογικής μετάφρασης και επιμέλειας
El libro de los pequeños milagros
του ισπανού συγγραφέα JUAN JACINTO MUÑOZ RENGEL


Συντονιστές: ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΠΑΛΑΙΟΛΟΓΟΣ - ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ ΓΙΑΛΑΝΤΖΗ

Ημέρα και ώρα: Παρασκευή, 20:00 - 22:00

Έναρξη: 20 Οκτωβρίου 2017 (20 δίωρες συναντήσεις)


Οργάνωση / Εγγραφές: Μεταφραστικό Τμήμα του Abanico

Σε συνεργασία με τον εκδοτικό οίκο OPERA

EL LIBRO DE LOS PEQUEÑOS MILAGROS είναι μια συλλογή μικροδιηγημάτων του συγγραφέα από τη Μάλαγα Χουάν Χαθίντο Μουνιόθ Ρενχέλ που εκδόθηκε από το μαδριλένικο εκδοτικό οίκο Páginas de Espuma ο οποίος ειδικεύεται στη σύντομη αφήγηση. Το βιβλίο, στη μετάφραση που θα προκύψει από το εργαστήριο, θα κυκλοφορήσει στην Ελλάδα από τις εκδόσεις Opera που ήδη έχουν εκδώσει τη συλλογή διηγημάτων του συγγραφέα, Η μυστική εταιρεία του ονείρου.

Ο Χουάν Χαθίντο Μουνιόθ Ρενχέλ, γεννημένος στη Μάλαγα το 1974, είναι ένας από τους πιο διακεκριμένους ισπανούς συγγραφείς διηγημάτων και μικρών κειμένων, με περισσότερα από πενήντα εθνικά και διεθνή βραβεία στο ενεργητικό του. Έχει ήδη αναγνωριστεί από τον διεθνή Τύπο και την κριτική ως ένας από τους αξιότερους συνεχιστές της συγγραφικής παράδοσης του Καλβίνο και του Μπόρχες, ενώ μερικά από τα διηγήματά του έχουν συμπεριληφθεί στις σημαντικότερες ανθολογίες της Ισπανίας. Μεγάλο μέρος του έργου του έχει μεταφραστεί στα Αγγλικά, στα Γαλλικά, στα Ιταλικά, στα Ρωσικά και στα Τουρκικά, και έχει εκδοθεί σε δώδεκα χώρες.

Από την ιστοσελίδα του ισπανικού εκδοτικού οίκου για το El libro de los pequeños milagros:
Hay sucesos microscópicos que, sin que nadie llegue a saberlo, pueden transformar el universo por completo. Y hay renombrados acontecimientos históricos tan fortuitos que habrían sido otros apenas hubiera cambiado la dirección del viento. El libro de los pequeños milagros es un muestrario de estos hechos grandiosos y minúsculos. Es un pormenorizado catálogo de prodigios. Es un recorrido desde el fondo de nuestros cajones, desde debajo de nuestras camas, desde el falso techo de nuestro dormitorio hasta las galaxias más remotas. Es un bestiario, compruébenlo, miren el índice de las últimas páginas: es un bestiario. O, lo que es lo mismo, es un manual de teología. O, para ser aún más exactos, es un tratado de micro-ciencia-ficción. O quizá no sea nada de esto en absoluto. Desde luego, eso seguro, no es el libro que usted espera. Pero sí el libro con el que estaba soñando.



Περισσότερα: info@abanico.gr - τηλ.210.3251214 & 210.3251215 , www.abanico.gr

Δευτέρα, 4 Σεπτεμβρίου 2017

Τρεις ημέρες, του Χουάν Χαθίντο Μουνιόθ Ρενχέλ

Με το που έφαγε το χτύπημα στην πλάτη, το σώμα της εγκαταλείφθηκε στη μοίρα του μέσα στο φαράσι. Τρεις ημέρες αργότερα, η μύγα αναστήθηκε και άρχισε πάλι να πετάει, δίχως κανείς να αντιληφθεί ποτέ πως εκείνη υπήρξε η μοναδική αληθινή μετενσάρκωση του Θεού στη Γη. Ο οποίος Θεός, φυσικά, δεν μας είχε πλάσει ούτε κατ’ εικόνα ούτε, πολύ λιγότερο, καθ’ ομοίωσιν.  

απόδοση: Κωνσταντίνος Παλαιολόγος


Ο Juan Jacinto Muñoz Rengel γεννήθηκε στη Μάλαγα το 1974. Γράφει μυθιστορήματα, διηγήματα και μικροδιηγήματα. Από τις Εκδόσεις Opera κυκλοφορεί η συλλογή διηγημάτων Η μυστική εταιρεία του ονείρου σε μτφρ. Μαρίας Μπεζαντάκου. Το «Τρεις ημέρες» ανήκει στη συλλογή μικροδιηγημάτων El libro de los pequeños milagros, που θα κυκλοφορήσει προσεχώς από τις ίδιες εκδόσεις σε συλλογική μετάφραση, προϊόν του εργαστηρίου μετάφρασης των Κωνσταντίνου Παλαιολόγου και Αναστασίας Γιαλαντζή στο Abanico που θα ξεκινήσει τον Οκτώβριο του 2017.  

Πέμπτη, 31 Αυγούστου 2017

Βιβλιοκριτική του Σταύρου Χατζή για την Ιστορία μιας σκάλας του Antonio Buero Vallejo

Ιστορία μίας σκάλας – τώρα και στα ελληνικά

Ισπανικό θέατρο;
Αν ρωτήσουμε οποιονδήποτε αν θα ήθελε να δει κάποιο θεατρικό έργο ισπανόφωνου συγγραφέα, νομίζω ότι η πλειοψηφία θα έλεγε ότι θέλει να δει το Ματωμένος Γάμος του Λόρκα. Ίσως το πιο γνωστό έργο του πιο διάσημου ισπανόφωνου θεατρικoύ συγγραφέα. Θέλεις που είναι λίγο πιο σύγχρονο, θέλεις που έγινε κινηματογραφική ταινία από τον επίσης διάσημο σκηνοθέτη Κάρλος Σάουρα (https://www.youtube.com/watch?v=NGXwj3DAnjI), θέλεις που ο Φεντερίκο Γκαρθία Λόρκα ήταν τραγική φιγούρα, αφού εκτελέστηκε νεαρός και με μια προδιαγραφόμενη λαμπρή καριέρα, αυτό θα διάλεγαν οι περισσότεροι. Κάποιοι ίσως να διάλεγαν και το Γέρμα, του ίδιου συγγραφέα.
Οι λιγότεροι, μάλλον φανατικοί λάτρεις του θεάτρου, ή απόφοιτοι Ισπανικής Φιλολογίας, θα προσπαθούσαν να κάνουν την διαφορά επιλέγοντας κάποιο έργο του Λόπε ντε Βέγκα, του Καλντερόν ντε λα Μπάρκα, κάποια εκδοχή του Δον Ζουάν, του Τίρσο ντε Μολίνα που θεωρείται η πρώτη όλων των εποχών, την ρομαντική του Χοσέ Θορρίγια ή κάποια άλλη. Και φυσικά οι εξυπνότεροι και πιο καλλιεργημένοι (σύμφωνα με διάφορα μέλη της οικογενείας μου που με απείλησαν ότι αν δεν την αναφέρω, θα μου κόψουν την καλημέρα), θα επιλέξουν κάποιο έργο της Σορ Χουάνα Ινές ντε λα Κρους.

Προσωπικές εμπειρίες που λίγο θα σας ενδιαφέρουν
Εγώ πάλι, εδώ και περίπου είκοσι χρόνια θέλω να δω απελπισμένα αλλά χωρίς να τα καταφέρνω κάτι άλλο: την Ιστορία μίας σκάλας του Αντόνιο Μπουέρο Βαγιέχο. Το γιατί, είναι αρκετά δύσκολο να το εξηγήσω, αλλά παρόλα αυτά θα προσπαθήσω. Ίσως είναι λοιπόν επειδή είναι το πρώτο έργο για το οποίο άκουσα Ισπανό να μου μιλάει είκοσι χρόνια πριν, και μου σφηνώθηκε στο μυαλό. Ίσως πάλι επειδή τρία χρόνια πριν μου είπε η Virginia López Recio, καθηγήτρια του ΕΑΠ και του Ινστιτούτου Θερβάντες, ότι παρουσιάζει ομοιότητες με την Αυλή των Θαυμάτων του Ιάκωβου Καμπανέλλη, κάτι που μου προξένησε ιδιαίτερο ενδιαφέρον. Ίσως και να είναι όλη η ιστορία του έργου: γραμμένο από ένα ρεπουμπλικάνο, πρώην φυλακισμένο ως αντιφρονούντα, σε μία εξαιρετικά δύσκολη εποχή (τέλη της δεκαετίας του ’40, με το καθεστώς του Φράνκο να δέχεται μεγάλη πίεση από την διεθνή κοινότητα και την χώρα να περνάει δύσκολες στιγμές οικονομικά), κέρδισε τελικά το Βραβείο Λόπε ντε Βέγκα κόντρα σε κάθε πρόβλεψη αφού κανένας δεν περίμενε να κερδίσει ένα έργο που ασκούσε κοινωνική κριτική.
Αν μου ασκούσε τέτοια έλξη το συγκεκριμένο έργο, πώς κι έτυχε να μην το δω ή διαβάσω ποτέ; Προφανώς εξαιτίας συγκυρίων και ίσως και η έλξη που μου ασκούσε να οφείλεται στο ότι οι συγκυρίες δεν μου επέτρεψαν να το δω για τόσο καιρό. Και γιατί αποφάσισα τελικά να το διαβάσω τώρα; Επειδή πέρυσι ο Κωνσταντίνος Παλαιολόγος, η Ματθίλδη Σιμχά και η Χρυσούλα Κλήμη έκαναν μία μετάφραση του έργου και μπορείτε πλέον να το διαβάσετε ακόμη κι αν δεν εμπιστεύεστε τόσο τα ισπανικά σας. Είπα λοιπόν να πάρω το βιβλίο, να διαβάσω και το πρωτότυπο και να κάνω τις απαραίτητες συγκρίσεις. Αλλά σαν πολύ δεν σας κούρασα με τα προσωπικά μου; Ας δούμε λίγο τι είναι περίπου αυτό το έργο.

Δυο λόγια για τη «Σκάλα» (αυτός θα ήταν ο τίτλος του έργου, αν δεν το είχε προλάβει ήδη άλλος)
Το έργο λέγεται «Ιστορία μίας σκάλας» επειδή προφανώς μία σκάλα παίζει σημαντικό ρόλο στο έργο. Είναι η σκάλα μίας πολυκατοικίας που οδηγεί στον 5ο όροφο που έχει 4 διαμερίσματα, όπου ζουν οι πρωταγωνιστές. Το έργο έχει τρεις πράξεις που αντιστοιχούν σε διαφορετικές χρονικές περιόδους (η πρώτη τοποθετείται στο 1919, η δεύτερη στο 1929 και η τρίτη στο τέλος της δεκαετίας του ’40). Στην πρώτη πράξη, στο ένα διαμέρισμα ζει ένας ονειροπόλος αλλά μάλλον τεμπέλης νεαρός (Φερνάντο) με τη μητέρα του, σε ένα άλλο μία μάλλον κουτσομπόλα αλλά ειλικρινής κυρία (Πάκα) με τον άντρα της, τις δύο κόρες της (Τρίνι και Ρόσα) και τον εργάτη γιο της (Ουρμπάνο), στο τρίτο ένας ευκατάστατος κύριος (Δον Μανουέλ) με την χαϊδεμένη κόρη του (Ελβίρα) και στο τελευταίο μία κυρία (Χενερόσα) με τον νταβατζή – έψαξα κάποια πιο ορθή πολιτικά λέξη, αλλά δεν βρήκα - γιο της (Πέπε) και την κόρη της (Καρμίνα). Η Ελβίρα αγαπάει τον Φερνάντο και θέλει να τον παντρευτεί, αυτός όμως προτιμάει την Καρμίνα, στην οποία κάνει ερωτική εξομολόγηση στο τέλος της πρώτης πράξης, όταν και της αφηγείται όλα τα όνειρα του, να γίνει σχεδιαστής, μετά αρχιτέκτονας, να την παντρευτεί και να φύγουν από την πολυκατοικία που αντιπροσωπεύει για αυτούς ό,τι πιο ποταπό υπάρχει.
Στην δεύτερη πράξη όμως αποκαλύπτεται ότι τελικά ο Φερνάντο παντρεύτηκε την Ελβίρα (μάλλον για τα λεφτά του πατέρα της) και η Καρμίνα στο τέλος της ίδιας πράξης δέχεται να παντρευτεί τον Ουρμπάνο. Στο ενδιάμεσο, έχουμε δει και κάποιο επεισόδιο με την Ρόσα, που έχει μπλέξει με τον Πέπε, την Τρίνι που δείχνει ότι θα μείνει γεροντοκόρη και τον πατέρα της.
Στην τρίτη πράξη, πέρα από την ένταση ανάμεσα στα δυο ζευγάρια, απολύτως αναμενόμενη, κάνουν την εμφάνιση τους και τα παιδιά των ζευγαριών, Φερνάντο γιος και Καρμίνα κόρη, που ερωτεύονται, όπως ακριβώς και οι γονείς τους. Εμφανίζονται κι άλλοι χαρακτήρες βέβαια, καθώς επίσης βλέπουμε και την Τρίνι με την Ρόσα να ζουν με τη μαμά τους, γεροντοκόρη που νιώθει την έλλειψη παιδιού η πρώτη, έχοντας παρατήσει τον Πέπε η δεύτερη, αλλά το νέο ζευγάρι κυριαρχεί, ειδικά όταν στο τέλος του έργου, σε μία επανάληψη της ιστορίας, ο Φερνάντο γιος διηγείται τα δικά του σχέδια, τόσο παρόμοια με του πατέρα του, στην Καρμίνα κόρη.

Και τώρα που ξέρουμε την ιστορία, γιατί να διαβάσω το βιβλίο;
Μα πρώτον και κύριον, επειδή είναι βιβλίο και κατά δεύτερο λόγο, επειδή είναι θεατρικό έργο. Θέλω να πω με αυτό ότι ένα βιβλίο δεν είναι ταινία του Hollywood που χάνει κάθε ενδιαφέρον όταν μαθαίνεις το τέλος, σε ένα βιβλίο μπορεί να σε απασχολήσουν άλλα πράγματα.
Στο συγκεκριμένο βιβλίο, μπορεί να απασχολήσει το πώς «ζωγραφίζει» τους χαρακτήρες ο συγγραφέας (στην αρχή ήθελε να γίνει ζωγράφος, όχι συγγραφέας, διάσημο είναι άλλωστε το πορτρέτο που έκανε στον Μιγκέλ Ερνάντεθ), που τους κάνει να φαίνονται τόσο αληθινοί, με τα πλεονεκτήματα και τα μειονεκτήματα τους - εδώ η κριτική θα μας πει ότι για τον Μπουέρο Βαγιέχο δεν υπάρχουν «καλοί» και «κακοί» χαρακτήρες. Επίσης θα αναφέρει ότι οι χαρακτήρες χωρίζονται σε «ενεργούς» και «στοχαστικούς», δηλαδή σε αυτούς που παρασύρονται από τα ένστικτα τους και δρουν και σε αυτούς που ζητούν το αδύνατο, ξέροντας ότι δεν θα το αποκτήσουν. Αλλά η κριτική είναι για τους κριτικούς, όχι για αυτούς που καθυστερούν είκοσι χρόνια να διαβάσουν ένα έργο.
Μπορεί να απασχολήσει το τι σημαίνει η σκάλα, το αν η σκάλα είναι η ίδια η πρωταγωνίστρια (σε δύο κομβικά σημεία του έργου, στους δύο μονολόγους των δύο ονειροπόλων Φερνάντο μπροστά στην «δικιά τους» Καρμίνα, αναφέρεται η πολυκατοικία –ο Φερνάντο γιος αναφέρει ξεκάθαρα τη σκάλα– συνδέοντας την με τη μιζέρια, την ανέχεια, τη χυδαιότητα, τη μικροπρέπεια και σχεδόν οτιδήποτε αρνητικό υπάρχει στη ζωή τους), το αν πραγματικά είναι υπεύθυνη για τα γεγονότα της ζωής των ηρώων.
Μπορεί να απασχολήσει το αν τελικά θα τα καταφέρουν τα παιδιά να μην αποτύχουν στη ζωή τους όπως οι γονείς τους, αλλά να σπάσουν αυτήν την αλυσίδα αποτυχίας. Οι κριτικοί θεωρούν ότι ο Μπουέρο Βαγιέχο αφήνει πάντα κάποιο παράθυρο στην αισιοδοξία. Εγώ δεν καταλάβαινα το γιατί, μέχρι που διάβασα το έργο. Με την περίληψη, θεωρούσα ότι απλά επαναλαμβάνεται το ίδιο σκηνικό δύο φορές (άλλη μία αφορμή για συζήτηση με βάση το έργο: επαναλαμβάνεται η ζωή;) και πίστευα ότι δεν υπάρχει κανένα περιθώριο να αναρωτηθείς αν ο Φερνάντο γιος και η Καρμίνα κόρη τα καταφέρουν να νικήσουν τη μοίρα τους (υπάρχει άραγε μοίρα; μπορούμε να την νικήσουμε; ο Μπουέρο Βαγιέχο ασχολείται με τα μεγάλα ερωτήματα του ατόμου και της ανθρώπινης ύπαρξης, διάβασα σε ένα βιβλίο Ισπανικής Λογοτεχνίας), αλλά διαβάζοντας τα βιβλίο άλλαξα άποψη. Τώρα δεν έχω ακόμα καταλήξει και ίσως είναι και αυτό κομμάτι της μαγείας του έργου.
Να μην συνεχίσω να απαριθμώ. Μπορεί να βρει κανένας χίλιους λόγους για να διαβάσει ένα βιβλίο, το οποίο μάλιστα όταν είναι θεατρικό, δίνει την δυνατότητα στον καθένα από μας να το ανεβάσει στην δική του, φανταστική σκηνή με τον δικό του προσωπικό τρόπο. Αλλά δεν θα συνεχίσω με τα ερωτήματα του βιβλίου, επειδή δεν θέλω να φάω την δουλειά των κριτικών. Μου μένει να απαντήσω ένα άλλο ερώτημα: Γιατί στα ελληνικά;

Γιατί να διαβάσω το βιβλίο στα ελληνικά;
Μα να μην το διαβάσεις στα ελληνικά, φυσικά! Να το διαβάσεις στα ισπανικά! Κι αν δεν σε απασχολεί η μετάφραση σαν αντικείμενο, να μην το διαβάσεις στα ελληνικά ποτέ. Υπάρχουν όμως και αυτοί που δεν μπορούν να χειριστούν τα ισπανικά σε αυτό το επίπεδο. Για αυτούς, η μετάφραση είναι μία λύση. Αλήθεια, πρόκειται για καλή μετάφραση;
Εντάξει, το να κάνω εγώ κριτική μίας μετάφρασης μου πέφτει λίγο βαρύ, αλλά δεν μπορώ να μην πω δυο λόγια. Κάποιες ενστάσεις τις έχω. Ας πούμε, ακόμα δεν ξέρω αν στα ελληνικά η έκφραση «το αλάτι της ζωής» έχει νόημα, ούτε είμαι σίγουρος για το αν το «sindicalista» θα έπρεπε να μεταφραστεί «κύριε συνδικαλιστά». Με εντυπωσίασε όμως το γεγονός ότι το κείμενο διαβάζεται χαλαρά, σχεδόν σαν να ήταν γραμμένο στα ελληνικά. Η γλώσσα που χρησιμοποιεί ο Μπουέρο Βαγιέχο είναι καθομιλουμένη, σε κάποιες περιπτώσεις σχεδόν χυδαία, και νομίζω ότι δεν είναι εύκολο να αποδοθεί. Αλλά στη συγκεκριμένη μετάφραση αποδίδεται με επιτυχία. Καθώς επίσης επιτυχημένη μου φαίνεται και η προσπάθεια απόδοσης συγκεκριμένου ύφους στον κάθε χαρακτήρα. Δεν ξέρω κατά πόσο οι μεταφραστές ασχολήθηκαν με τον Μπουέρο Βαγιέχο γενικότερα και διάβασαν κριτικές, είδαν εκπομπές για αυτόν, με εκπλήσσει πάντως το γεγονός ότι ο ίδιος δήλωσε πως η λογοκρισία του αντικατέστησε το «puta» με το «golfa», λέξη που στην ελληνική μετάφραση βλέπουμε ως «πουτάνα». Για να κλείσω λοιπόν με την μετάφραση, εγώ την θεωρώ πετυχημένη και πιστεύω ότι δίνει την δυνατότητα στο έργο να ανέβει σε κάποια σκηνή της Ελλάδας. Για να φτάσουμε στο σημαντικότερο ερώτημα αυτού του άρθρου:

Γιατί τελικά έγραψα αυτό το κείμενο;
Επειδή πολύ απλά, θέλω να δω αυτό το έργο. Μου άρεσε όταν το διάβασα, αλλά ασχολούμενος μαζί του, άκουσα (από τον κύριο Óscar Tusquets http://www.rtve.es/alacarta/videos/la-mitad-invisible/mitad-invisible-historia-escalera/2893584/) ότι ο Βαγιέχο είναι συγγραφέας θεατρικών έργων και ότι είναι καλύτερο το έργο όταν το βλέπουμε από ότι όταν το διαβάζουμε και η όρεξη να το δω αυξήθηκε. Όμως δυστυχώς δεν έχω την οικονομική άνεση να πάρω ένα αεροπλανάκι να πάω στην Μαδρίτη να το δω, μόλις μάθω ότι το παίζουν σε κάποιο θέατρο. Το μοναδικό πράγμα που με απασχόλησε λοιπόν την ώρα που σκεφτόμουν να γράψω αυτό το άρθρο ήταν αν θα μπορούσε το συγκεκριμένο έργο να ανέβει στην Ελλάδα. Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι πρόκειται για ένα εξαιρετικό έργο, στην Ισπανία η πρεμιέρα του το 1949 δηλώνει την επιστροφή στην ποιότητα του ισπανικού θεάτρου μετά τον εμφύλιο που τελείωσε το 1939. Θα μπορούσε όμως να το καταλάβει ο Έλληνας; Θέμα ενδιαφέροντος δεν νομίζω ότι υπάρχει. Ήδη ανέφερα κάποια πράγματα, οπότε οι περισσότεροι μάλλον έχετε καταλάβει ότι το συγκεκριμένο έργο ασχολείται με ερωτήματα πανανθρώπινα και διαχρονικά και δεν θα αποτελέσει ούτε ο τόπος ούτε η χρονική στιγμή τόσο μεγάλο πρόβλημα. Αν και στη συγκεκριμένη στιγμή που μιλάμε, ίσως ο χρόνος να αποτελεί και πλεονέκτημα. Καταστάσεις που επαναλαμβάνονται, ανέχεια, αίσθηση ότι δεν μπορεί κάποιος να αποφύγει τη μοίρα του… Τέλος πάντων. Αυτό που έλειπε ήταν το θέμα ικανοποιητικής μετάφρασης, και για αυτό το άρθρο το σχετικό με την ελληνική μετάφραση του έργου. Αφού ξεπεράστηκε και το τελευταίο εμπόδιο, το μοναδικό που μένει πλέον, είναι να βρεθεί ο θίασος που θα το τολμήσει.

ΠΑΡΑΚΛΗΣΗ (αντί επιλόγου)
Ας κλείσω λοιπόν, παρακαλώντας τον οποιονδήποτε έχει κάποια σχέση με το θέατρο και είχε και το κουράγιο να διαβάσει όλο αυτό το βαρετό κατεβατό, να σκεφτεί την πιθανότητα να διαβάσει το έργο και να το ανεβάσει σε κάποια σκηνή της Ελλάδας. Αν και με τα διόδια της Εθνικής Οδού και την τιμή της βενζίνης, φοβάμαι ότι αν το ανεβάσει στην Ελλάδα, θα μου είναι πιο φτηνό να πάρω ένα αεροπλανάκι και να το δω στην Μαδρίτη.


Τo κείμενο του Σταύρου Χατζή δημοσιεύτηκε στο www.ispania.gr στις 21 Σεπτεμβρίου 2015

Σάββατο, 26 Αυγούστου 2017

Βιβλιοκριτική του Δημήτρη Μπαλτά για την Θεολογία της απελευθέρωσης του Gustavo Gutiérrez

Γκουστάβο Γκουτιέρρες: Θεολογία της απελευθέρωσης

Ύστερα από τέσσερις δεκαετίες μεταφράζεται και στην ελληνική το βιβλίο του ιερέα και θεολόγου Γκ. Γκουτιέρρες. Το έργο αποτελεί, κατ’ ουσίαν, την καλύτερη ίσως σύνοψη των ιδεών του ομώνυμου κινήματος που αναπτύχθηκε στις χώρες της Λατινικής Αμερικής στα μέσα της δεκαετίας του 1960.

Τίτλος: Θεολογία της απελευθέρωσης
Συγγραφέας: Γκουστάβο Γκουτιέρρες
Μετάφραση: Κωνσταντίνος Παλαιολόγος
Εκδόσεις: Άρτος Ζωής, 2012
646 σελ.
ISBN: 978-960-8053-38-0

Είναι εξαιρετικά χρήσιμη η εκτενής «Εισαγωγή» (σσ. 15-88) που έχει προσθέσει ο Γκουτιέρρες στην έκδοση του βιβλίου κατά το 1988, στην οποία βασίστηκε και η παρούσα μετάφραση. Στην «Εισαγωγή» αυτή επισημαίνονται οι (αναμενόμενες, ούτως η άλλως) κρίσεις και επικρίσεις που διατυπώθηκαν στα είκοσι χρόνια που μεσολάβησαν από την έναρξη του κινήματος. Είναι βέβαιο ότι «η περιθωριοποίηση των ινδιάνων και των μαύρων είναι καταστάσεις που δεν μπορούμε να αποδεχθούμε ούτε ως ανθρώπινα όντα ούτε ακόμα περισσότερο ως χριστιανοί» (σ. 27).
Συνοψίζει στην «Εισαγωγή» του 1988 ο Γκουτιέρρες την έννοια της απελευθέρωσης (σσ. 68-71), ενώ τονίζει την άποψη του πάπα Ιωάννη Παύλου Β’ ότι «η Θεολογία της απελευθέρωσης δεν είναι μόνο επίκαιρη αλλά είναι χρήσιμη και αναγκαία» (σ. 83).
Από νωρίς έγινε κατανοητό, κατά τον Γκουτιέρρες, ότι η φτώχεια για την οποία πρέπει να ενδιαφερθεί η Εκκλησία της Λατινικής Αμερικής, είναι «απότοκο της ανάπτυξης άλλων χωρών» (σ. 129), οι οποίες ασκούν κυριαρχία οικονομική και κοινωνική-πολιτική στους λαούς της. Εάν αναζητηθεί μία ορισμένη λύση και μάλιστα προταθεί σαν λύση η εξέγερση των λαών, αυτή η εξέγερση θα πρέπει να παρουσιασθεί «ως διαμαρτυρία ενάντια στον πλούτο» (σ. 131).
Όπως φαίνεται, ο σ. γνωρίζει καλώς τόσο τις σχετικές κοινωνιολογικές θεωρίες (βλ. ενδεικτικώς σσ. 135-141, 200-207) όσο και τις θεολογικές προϋποθέσεις και ερμηνείες (βλ. ενδεικτικώς σ. 146, σσ. 273-296, σσ. 330-365, σσ. 473-489). Με αφετηρία την «θεολογία της απελευθέρωσης» παρέχεται μία νέα ανάγνωση του ηθικοπλαστικού χαρακτήρα του ευαγγελικού μηνύματος, η οποία αφορά σε μία «πολιτική διάσταση» (σ. 160).
Είναι «οδυνηρό» αλλά αναμφισβήτητο ότι «ένα ευρύ τμήμα της Εκκλησίας έχει σχέσεις με όλους όσοι κατέχουν σήμερα την οικονομική και πολιτική εξουσία στον κόσμο» (σ. 177). Ασφαλώς αυτό δυσχεραίνει την προσπάθεια των ιερέων που προσανατολίζονται σ’ ένα διαφορετικό κοινωνικό στόχο. Έτσι είναι αναγκαίο να αποσυνδεθεί η Εκκλησία στην Λατινική Αμερική- και όπου αλλού- από την σχέση της με την καθεστηκυία τάξη, να πλησιάσει τους φτωχούς και τους περιθωριοποιημένους (πβ. σ. 257) και να έλθει σε ρήξη με την «άδικη τάξη πραγμάτων» (σ. 262). Είναι πολύ διαφορετική και ενδιαφέρουσα, νομίζω, η ερμηνεία εκ μέρους του συγγραφέως της αμαρτίας ως «κοινωνικού και ιστορικού γεγονότος και ως απουσίας αδελφοσύνης και αγάπης στις σχέσεις μεταξύ των ανθρώπων» (σ. 322).
Οπωσδήποτε πάντως η επιστροφή του κόσμου μας στους πρώτους αιώνες του χριστιανισμού (βλ. σ. 425) είναι μάλλον ανέφικτη. Γι’ αυτό και απαιτείται κριτική και αυτοκριτική ύστερα από ώριμη σκέψη. Παραδέχεται ο σ. ότι υπάρχει πάντοτε ο κίνδυνος να μεταβληθεί το ευαγγελικό κήρυγμα σε «επαναστατική ιδεολογία» (σ. 449). Έτσι ο θεολογικός στοχασμός θα πρέπει, κατά τον Γκουτιέρρες, να στραφεί προς την «στράτευση της αγάπης» (σ. 493) για να έχει επικαιρότητα και χρησιμότητα.
Είναι ευνόητο ότι οι θέσεις του κινήματος και του βιβλίου που παρουσιάζω σήμερα, χαρακτηρίζονται από ριζοσπαστική διάθεση, ανιδιοτέλεια και προσεκτικό επαναπροσδιορισμό του ευαγγελικού μηνύματος. Σ’ ένα βαθμό, και ιδιαιτέρως λόγω της παγκοσμιοποιημένης οικονομίας, οι απόψεις αυτές παρουσιάζουν και ορισμένη επικαιρότητα. Από την άλλη πλευρά, -και για να είμαστε ακριβείς- η καθεστηκυία τάξη πραγμάτων ούτε ευνόησε ούτε ευνοεί αυτόν τον ριζοσπαστισμό εντός της Εκκλησίας. Νομίζω πάντως ότι εκ των πραγμάτων η Εκκλησία (και όχι μόνον εκ της διδασκαλίας της) έρχεται σήμερα, περισσότερο η λιγότερο, κοντά στον κόσμο των φτωχών και καταφρονεμένων, έστω κι αν το κίνημα της «θεολογίας της απελευθέρωσης» έχει ιστορικά αποτύχει.



Το παρόν κείμενο δημοσιεύτηκε στις 30 Μαρτίου 2013 στο ηλεκτρονικό περιοδικό Πεμπτουσία.

Δευτέρα, 21 Αυγούστου 2017

La minificción griega en español

Escritores Griegos en Español


https://bonsaistoriesflashfiction.wordpress.com/escritores-griegos-en-espanol/

Bonsai: Escritores Griegos En Español

Alexopulu, Stela: Café bizantino (Traducción: Marisol Fuentes· Revisión: Enrique Íñiguez Rodríguez – Konstantinos Paleologos)

Coloveloni, Georgia: Despedida (Traducción: Marisol Fuentes. Revisión: Κonstantinos Paleologos) 

Dimitríu, Sotiris: Te mataré (Τraducción colectiva: producto del taller de Traducción Literaria del español al griego y del griego al español organizado por Konstantinos Paleologos y Enrique Íñiguez Rodríguez)

Dimou, Nikos: ¿Sancho? (Τraducción colectiva bajo la coordinación de los profesores Konstantinos Paleologos y María López Villalba)

Gramatikós, Aléxandros: Sin días libres (Traducción: Naiara García Fernández. Revisión: Κonstantinos Paleologos)


Griva, Anna: Una felicidad sencilla (Τraducción colectiva)

Kapetanakis, Konstantinos: Porcelana (Traducción: (Traducción: Ro­ber­to G. Lu­que Scho­ha, re­vi­sión: Kon­sta­nti­nos Pa­le­o­lo­gos)

Karkanévatos, Yanis: Zapatos talla 42 (Τraducción colectiva. Re­vi­sión: Eduardo Lucena)

Kentrou-Agathopoúlu, María: El trago más amargo (Traducción: Ma­ri­sol Fu­e­ntes, re­vi­sión: Kon­sta­nti­nos Pa­le­o­lo­gos)

Kuyumtzí, María: Mamá (Traducción: Marisol Fuentes. Revisión: Κonstantinos Paleologos)

Mainas, Alexios: Paradise Lost (Τraducción colectiva)

Makariadi, Evgenía: Los de cuero (Τraducción colectiva se ha realizado en el marco de la asignatura «Traducción literaria del griego al español» del Máster en Traducción, Co­mu­ni­ca­ción y Mundo Editorial)

Marinos, Dionisis: Té o algo diferente (Traducción: Alejandra Curcumeli, Revisión: Konstantinos Paleologos)

Mikronis, Iásonas: El mañana (Traducción: Naiara García Fernández. Revisión: Κonstantinos Paleologos)

Nikopulu, Iró: Los obsequios (Traducción: Ma­ri­sol Fu­e­ntes. Re­vi­sión: Kon­sta­nti­nos Pa­le­o­lo­gos)

Palavós, Yanis: Password (Traducción: Cristina Ocete)


Papadimitracópulos, Ilías J.: Chapuzón con Yanis (Τraducción colectiva. Re­vi­sión: Konstantinos Paleologos y Vicente Fernández)

Papakosta, Olga: A Tu Salud (Τraducción colectiva: coordinación y supervisión de los profesores María López Villalba, Ιoanna Νicolaídou y Κonstantinos Pale­o­lo­gos)

Saulidu, Galini: Vengador (Τraducción colectiva. Re­vi­sión: Kon­sta­nti­nos Pa­le­o­lo­gos)

Surunis, Antonis: Lola (Τraducción colectiva: producto del taller de Traducción Literaria del español al griego y del griego al español organizado por Konstantinos Paleologos y Enrique Íñiguez Rodríguez)


Valtinós, Zanasis: Romance (Τraducción colectiva: Chrysoula Chrysoulaki, Christina Efthimiou, Thomai Kon­stan­ti­nou, Andromachi Papangeli bajo la supervisión de Carmen Fortes y Kon­stan­ti­nos Paleologos.)

Vanaryotis, Aléxandros: Historias de la puerta (Τraducción colectiva. Re­vi­sión: Kon­sta­nti­nos Pa­le­o­lo­gos)

Yiftópulos, Nikos: La señora de negro (Τraducción colectiva. Re­vi­sión: Kon­sta­nti­nos Pa­le­o­lo­gos)

Zervas, Andonis: En el pozo antiguo (Τraducción colectiva. Re­vi­sión: Eduardo Lucena)

Zupa, Katerina: Una mujer (Traducción: Ma­ri­sol Fu­e­ntes, re­vi­sión: Kon­sta­nti­nos Pa­le­o­lo­gos)